امر به معروف و نهی از منکر، اوجب واجبات است

حجت الاسلام سیدمحمد مؤمنی

امر به معروف و نهی از منکر، اوجب واجبات است

امام جمعه حبیب آباد گفت: برای تحقق اصل بزرگ امر به معروف و نهی از منکر لازم است که افراد دلسوز یک قیام گروهی کنند و از تکروی بپرهیزند، وقتی مردم یک شهر ببینند که مؤمنین و متدینین آن شهر به صورت متحد، واجب یا مستحب الهی را انجام می دهند و یا از حرام و مکروه الهی می پرهیزند، بیدار می شوند و حداقل به صورت علنی فساد نمی کنند.

 

 

 

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از چشم برخوار، امام جمعه حبیب آباد در مسجد امام صادق علیه السلام گفت: طبق آیه قرآن؛ «و المؤمنون و المؤمنات بعضهم أولیاء بعض یأمرون بالمعروف و ینهون عن المنکر…»، مردان مومن وزنان مومنه اولیای یکدیگرند، به نیکی فرمان می دهند و از ناشایست باز می دارند.

حجت الاسلام سیدمحمد مؤمنی افزود: مصلحین جامعه ما کجایند؟ چه کسانی هستند؟ نقش اصلاح در جامعه ی اسلامی ما چیست؟ مگر نه این است که امر به معروف و نهی از منکر از اصل های مهم اسلام و از بزرگترین واجبات الهی است که در آیات و روایات مؤکداً مورد بحث قرارگرفته است.

وی ادامه داد: با وجود تعداد زیادی ادیب، سیاستمدار، حکیم، عارف، هنرمند و… چرا لیست صنف مصلحین اینقدر خلوت و کم رنگ است؟ شما بعد از اهلبیت (علیهم السلام) کدام آمر به معروف و ناهی از منکر برجسته راسراغ دارید؟ نمی گویم اصلاً نبوده ولی چشمگیر هم نبوده!!

مؤمنی خطاب به مردم خاطرنشان کرد: شاید شما هم به این حقیقت برخورد کرده باشید که مثلا درباره ی وجود مبارک امیرالمؤمنین یا حضرت اباعبدالله الحسین علیهما السلام، اگر به ما بگویند این دو بزرگوار مردانی حکیم،عارف بالله، زاهد، مطیع و…بودند، به خوبی این کلمات را درک کنیم و مدح آنها می دانیم؛ اما اگر بگویند ایشان مصلح بودند، این واژه درباره آن بزرگواران برای همه مانوس نیست؛در حالی که خود ایشان این شأن را برای خود پذیرفته اند و بیان کرده اند:

امام علی علیه السلام فرمودند: «خدایا تو می دانی من نه در پی ریاست و حکومتم و نه طالب ثروت دنیا؛ من فقط مردی مصلح هستم و می خواهم نشانه های از بین رفته ی دین را بر گردانم و در شهرهای تو اصلاحی به عمل آورم تا مظلومان در امان قرار گیرند و حدود تو جاری شود».{نهج البلاغه خطبه۱۲۹}

امام جمعه حبیب آباد افزود: حضرت سیدالشهدا علیه السلام نیز در وصیتی به برادرش محمد بن حنفیه می نویسد:« إنی ما خرجت أشراً و بطراً و لامفسداًً و لا ظالما،ً إنما خرجت لطلب الإصلاح فی أمه جدی»(من برای هوی و هوس قیام نکردم و من مردی اخلالگر و ستمگر نیستم؛ فلسفه قیام من اصلاح طلبی درامت جدم می باشد ) {مقتل خوارزمی ج۱ص۱۸۸}.

وی تاکید کرد: همه ما باید تکلیفمان را با این وظیفه شرعی مشخص کنیم و مسائل و معضلات سر راه اجرای آن را برطرف کرده، سپس سراغ اجرا و مراحل آن برویم.

مؤمنی در ادامه به موانع موجود سر راه اجرای امر به معروف و نهی از منکر اشاره کرد و گفت: وقتی در آیات قرآن و روایاتی که از ناحیه ذات مقدس پیامبر اسلام و اهلبیت پاک ایشان (صلوه الله علیهم اجمعین) رسیده دقت می کنیم، خواهیم دید که در کنار رعایت اخلاقیات و وظایف فردی،از ما اصل و تکلیف مهم دیگری که جنبه عمومی و اجتماعی دارد نیز خواسته شده است که اجرای آن اصل چنان برکات و بهره های دنیوی و اخروی برای فرد و اجتماع به همراه دارد که هر انسان عاقلی را برای کمک به اجرای آن به طمع می اندازد.

این مسئول ادامه داد: در مقابل، چنان از خطر ترک این تکلیف مهم، فرد و هم اجتماع را بیم داده اند، که گویی خداوند فقط همبن یک اصل را بر انسان واجب کرده و از او ضمانت اجرا خواسته است؛ این اصل اساسی و این فریضه مهم چیزی نیست جز« امربه معروف ونهی ازمنکر ».

امام جمعه حبیب آباد یادآوری کرد: اما هر چه از زمان حیات مبارک پیامبر و ائمه (علیهم السلام) فاصله گرفتیم و هر چه بر علم و آگاهی بشر افزوده شده، بنابر دلایلی این اصل مهم در زندگی انسانها کم رنگ تر شده و جدیداً رو به فراموشی رفته است.

وی افزود: دلیل اول غفلت از این اصل مهم عبارتند از: عدم شناخت و معرفت نسبت به اهمیت والای امر به معروف و نهی از منکر: از آیه ای که در صدر بحث (۷۱توبه) به آن اشاره شد، به خوبی می توان فهمید که لازمه ی ایمان حقیقی و واقعی (نه ایمان تقلیدی) اقامه امر به معروف و نهی از منکر است؛ یعنی ایمان شخص زمانی کامل می شود،که او مصلح باشد و علاوه برخودسازی به فکر دیگر سازی و امربه معروف و نهی از منکر نیز باشد.

مؤمنی افزود: در حدیثی، امام محمدباقر (علیه السلام) درباره اهمیت این واجب بزرگ الهی می فرمایند: «إن الامر بالمعروف والنهی عن المنکرسبیل الأنبیاء و منهاج الصلحاء، فریضه عظیمه بها تقام الفرائض و تأمن المذاهب و تحل المکاسب و تردالمظالم و تعمرالأرض و ینتصف من الأعداء و یستقیم الأمر».

خطیب جمعه حبیب آباد اظهار کرد: «امر به معروف و نهی از منکر، راه پیامبران است و شیوه نیکوکاران. فریضه ی بزرگی است که به واسطه آن دیگر فرائض برپا می شود و راه و روشها امن می گردد، درآمدها حلال می شود و اموال به زور گرفته شده به صاحبانش بر می گردد و زمین آباد شده و از دشمنان انتقام گرفته می شود و کارها سامان می پذیرد.»

وی افزود: امروز واقعا چقدر نسبت به این نعمت بزرگ الهی بی توجه و ناسپاس هستیم، کجا بدنبال رفع معضلات خود و جامعه می گردیم؟ برای التیام دردهایمان دست جلوی چه کسی دراز می کنیم؟ در حالی که ریشه دردهایمان و درمان آنها پیش خداست!

مؤمنی خاطرنشان کرد: حضرت علی علیه السلام در حکمت ۳۷۴ نهج البلاغه می فرمایند: «و ما أعمال البر کلها و الجهاد فی سبیل الله، عندالامر بالمعروف و النهی عن المنکر إلا کنفثه فی بحر لجی»؛ «همه ی کارهای نیک و جهاد در راه خدا در مقایسه با امر به معروف و نهی از منکر نیست مگر همچون آب دهانی که در دریایی ژرف انداخته شود».

خطیب جمعه حبیب آباد افزود: بر اساس این روایت اعمال نیکو حتی جهاد در راه خدا، از نظر اهمیت اجرا و همچنین آثار و برکات و… به پای امر به معروف و نهی از منکر نمی رسند؛ شاید علت این باشد که چون انجام اعمال صالح زیر چتر دین و شریعت میسر می باشد؛ و طبق فرمایش امیرالمؤمنین علی علیه السلام، قوام شریعت به اقامه امر به معروف و نهی از منکر است؛ پس با اجرای این اصل مهم است که دین مستحکم می شود، تا بتوان تحت لوای آن أعمال صالح انجام داد.

وی در بیان دلیل دوم غفلت از امر به معروف و نهی از منکر گفت: غفلت از آثار سوء ترک امر به معروف و نهی از منکر: حضرت علی علیه السلام در نامه ۴۷ نهج البلاغه – هنگام وصیت به حسنین علیهاالسلام بعد از ضربت خوردن از ابن ملجم ملعون- فرمودند: «لا تترکوا الامر بالمعروف و النهی عن المنکر فیولی علیکم شرارکم، ثم تدعون فلایستجاب لکم » امربه معروف و نهی ازمنکر را ترک نکنید که بدهای شما بر شما مسلط می گردند، آنگاه هر چه خدا را بخوانید جواب ندهد.

مؤمنی گفت: ما اگر می دانستیم با ترک این فریضه بزرگ، چه خطرها و گرفتاریهایی (در دنیا ودرآخرت) گریبانگیرمان می شود، در برنامه زندگی خود تجدید نظر می کردیم و این فریضه را سر لوحه امور قرارمی دادیم؛ چراکه در روایات ما بخش مهمی به ذکر این خطرات اختصاص داده شده است.

وی منحصر کردن امر به معروف ونهی از منکر در دو مورد موعظه کردن و زور گرفتن را دلیل سوم عنوان کرد و گفت: منحصر شدن در موعظه و زور –که شهید مطهری از آنها به پند و بند نام می برد- خلاف آن چیزی است که در معارف ما بیان شده است، ما انتظار بیش از حد از گوش و زبان داریم!! تاپای امر به معروف و نهی از منکر پیش می آید، تنها راهکار ما، استفاده از زبان خود و بکارگیری گوش دیگران برای نصیحت است، بعد هم که نتیجه ای حاصل نشد، می گوییم: «گوش اگر گوش تو و ناله اگر ناله ی من آنچه البته به جایی نرسد فریاد است ».

امام جمعه حبیب آباد فهم غلط از مراحل امر به معروف و نهی از منکر را به عنوان دلیل چهارم برشمرد و گفت: براساس روایات، امر به معروف و نهی از منکر سه مرحله دارد: مرحله قلب؛ مرحله زبان و مرحله عمل (ید) که آنچه که مورد بحث ما در اینجاست؛ فهم غلط ما از این مراحل است؛ متأسفانه از مرحله ی قلب بجای اخلاص و حسن نیت؛ عصبانیتهای بیجا را فهمیده ایم، از مرحله ی زبان بجای بیان منطقی ومحکم (أدع إلی سبیل ربک بالحکمه والمؤعظه الحسنه)،مؤعظه ی تحکم آمیز را انتخاب کرده ایم و نهایتاً از مرحله عمل بجای حسن تدبیر و عمل درست، إعمال زور را درک کرده ایم.

مؤمنی در ادامه؛ اجرای فردی را به عنوان دلیل بعدی غفلت از این واجب برشمرد و گفت: چنین فریضه ی مهمی که قرار است منجی جامعه از فساد و هلاکت باشد، به تنهایی و اجرای یک نفر یا گروه خاص قابل اجرا نیست به ویژه اینکه آثار سوئی همچون خستگی خود افراد را به دنبال دارد.

امام جمعه حبیب آباد در بیان دلیل دیگر اذعان گفت: فهم غلط از شرایط امر به معروف و نهی از منکر: از جمله شرایطی که فقها برای اجرای این فریضه ملاک دانسته اند، احتمال تأثیر است، اگر احتمال تأثیر به اقدام خود نمی دهیم، نباید خود وارد عمل شویم؛ بلکه از راههای دیگر باید استفاده کرد (مثلاً از فردی مسن تر یا معتمد آنها درخواست کنیم که ارشاد کند).

این کاشناس در ارائه چند راه حل جهت ارتقاء فرهنگ امر به معروف و نهی از منکر عنوان کرد: عمل: مهمترین راه برای نجات از وضعیت أسف بار کنونی این است که مؤمنین به دانسته های خود که در طول عمرشان از دین کسب کرده اند ،جامه ی عمل بپوشانند؛ همانطور که در قرآن آمده است «أتأمرون الناس بالبر و تنسون انفسکم…»(۴۴بقره) و یا روایتی که امام علیه السلام می فرماید: «کونوا دعاه الناس بغیر السنتکم».

مؤمنی ادامه داد: پند و نصیحت زمانی اثر دارد که خود عامل به آن باشیم، خوبان هر عصری هم بخاطر فساد اجتماع در برابر خداوند مسئول اند!!!

وی افزود: مهمترین راه حل، عمل طبق دستورات الهی و سیره معصومین علیهم السلام است و فقط در این صورت است که می بینیم فرد بدون نیاز به موعظه و تحکم و زور راه خود را می یابد و کم کم خود و بعداً دیگران را اصلاح می کند.

خطیب جمعه حبیب آباد راهکار دوم را قیام گروهی عنوان کرد و گفت: برای تحقق این اصل بزرگ لازم است که افراد دلسوز یک قیام گروهی کنند و از تکروی بپرهیزند، وقتی مردم یک شهر ببینند که مؤمنین و متدینین آن شهر به صورت متحد، واجب یا مستحب الهی را انجام می دهند و یا از حرام و مکروه الهی می پرهیزند، بیدار می شوند و حداقل به صورت علنی فساد نمی کنند.

وی گفت: امر به معروف و نهی از منکر، منطقی است نه تعبدی: امر به معروف و نهی از منکر بر خلاف سایر فرایض تعبدی محض نیست، بلکه خود مکلف باید نسبت به اوضاع جامعه.

{بیایید با عملمان مرشد مردم باشیم}

منابع:– قرآن کریم– نهج البلاغه– میزان الحکمه(حجهالاسلام ری شهری)– ده گفتار( شهیدمطهری)-بهشت اخلاق(حجه الاسلام نیلی پور)

لینک خبر


همچنین ببینید

امر به معروف و نهی از منکر را ترک نکنیم

به گزارش خبرگزاری فرهنگسرای معروف به نقل از ایرنا، دین مبین اسلام در کنار پنج …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.