به مناسبت شبهاي پر فيض قدر؛

لزوم تفکر در شب های قدر

هر کاری بدون فکر و عجولانه و با احساسات تند، انجام گیرد، می تواند راهی برای بیراهه رفتن باشد. بزرگان دین ما خود به این آسیب آشنا بوده و در روایات وارده، از تفکر و علم و آگاهی در امور و اندیشیدن، بسیار سخن گفته و برتری آن را به عبادتِ همراه با جهل گوشزد کرده اند.

ماه مبارک رمضان و شبهای قدر از اوقات ارزشمند در آموزه های ما مسلمانان هستند، بخصوص ضربت خوردن امام علی(ع) در شب نوزدهم و شهادت ایشان در روز بیست ویکم حال و هوای معنوی این شبها را همراه با حزن واندوه کرده است. 

سوره قدر که از نزول قرآن در شب قدر خبر می دهد، به فضیلت این شبها می افزاید. عبادت و شب زنده داری از اعمال بسیار نیکو در این شبهاست، که ثواب چند برابر را برای عبادت کنندگان به همراه دارد. با کمی تامل در این شبها، این سوال پیش می آید که عبادت و کسب ثواب کافی است و ما را از موضوعاتی چون تفکر و آگاهی و تامل در مورد مسائل و مشکلات پیرامون مان، بی نیاز می کند؟ یکی از اعمالی که درشب نوزدهم سفارش به انجام آن شده ایم، لعن کردن قاتل امیرالمومنین علی(ع) است. 

آیا تاکنون به این موضوع اندیشه ایم، چرا ابن ملجم به نیت نزدیکی به خدا، راه باطل رفت و برای همیشه مورد لعن و نفرین ما قرار گرفت؟ زمانی که باطل خود را، حق جلوه می دهد و حق و باطل در هم می آمیزند و تشخیص حق از باطل مشکل می شود، چگونه باید حق را تشخیص داد تا دچار خسران و زیان ابدی نشویم؟ گفته شده: گروهى از خوارج در مکه اجتماع کرده و در باره امراء و فرمانروایان عصر گفتگو می کردند و از آنها و کارهاشان عیبجوئى می نمودند و از مقتولان نهروان یاد می آوردند و به حالشان دلسوزى میکردند. (مجلسی، بحارالانوار،ج۴۲، ص۲۲۸)، برخى گفتند: «وَالله ما لنا خیر فی البقاء بعدهم فلو شرینا أنفسنا فأتینا أئمه الضلال والفتنه فأرحنا العباد منهم ثائرین بإخواننا لرجونا الفوز عند الله»: چه بسیار مناسب است هر گاه ما جان خود را در راه خدا داده و این پیشوایان گمراه را نابود کرده و مردمان و شهرها را از دست آنها آسوده بسازیم، و ضمنا انتقام خون برادران شهید خود را نیز که در نهروان کشته شدند بگیریم‏، به امید اینکه در نزد خداوند رستگار شویم. (احمد بن یحیی بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۴۸۹) اهل نهروان هم قسم شده که رهبران گمراهی را از میان بردارند و برای این کار جانشان را در راه خدا بفروشند و فوز ورستگاری را نزد خداوند بدست آورند. از نظر آنها رهبران ضلالت و گمراهی، حضرت علی (ع) و معاویه و عمرو بن عاص بودند. ابن ملجم مرادی مامور کشتن حضرت علی (ع) شد. او به خیال تقرب و نزدیکی به خداوند تصمیم به کشتن حضرت علی (ع) گرفت که درآن زمان امام اولِ خاصه( شیعیان) و خلیفه چهارمِ عامه (بقیه مسلمین) بود.

نخست به نظرمی رسد، هر کاری بدون فکر و عجولانه و با احساسات تند، انجام گیرد، می تواند راهی برای بیراهه رفتن باشد. بزرگان دین ما خود به این آسیب آشنا بوده و در روایات وارده، از تفکر و علم و آگاهی در امور و اندیشیدن، بسیار سخن گفته و برتری آن را به عبادتِ همراه با جهل گوشزد کرده اند. امام زین العابدین(ع) از رسول خدا(ص) می فرماید: خواب همراه با علم بهتر از نماز همراه با جهل است. همچنین فرمود: شخص قلیل العلم، بهتر از کثیرالعبادت است و فرمود: زمانی که عالم به بستر خود تکیه می دهد و در علم تفکر می کند، از هفتاد سال عبادت برتر است.(رساله حقوق امام زین العابدین(ع)، ص۴۹۲) و بسیاری دیگر از روایات که در این مورد وارد شده اند. دوم اینکه چگونه و از چه راهی حق را باید تشخیص داد؟ امام علی(ع) می فرماید: دین خدا به مردان شناخته نمى‏شود، بلکه به نشانه حق شناخته مى‏شود. پس حق را بشناس تا اهل آن را بشناسى. (قمی مشهدی، تفسیر کنز الدقائق وبحرالغرائب، ج۱۲، ص۶۰) و فرمود: نگاهت را به زیر افکندى و بالاى سرت را نگاه نکردى، به همین جهت سرگردان شدى! تو حق را نشناختى تا اهل آن را بشناسى، و باطل را نشناختى تا پیرو باطل را بشناسى.(مجلسی ، بحارالانوار، ج۳۴، ص۳۱۱) همچنین فرمود: اخباری که می شنوید پیرامون آن تفکر کنید، تفکر برای عمل نه فقط برای نقل، زیرا راویان علم بسیارند و عمل کنندگان به آن کم. (شریف رضی، نهج البلاغه للصبحی صالح، حکمت۹۸، ص۴۸۵) و فرمود: بر تو باد اندیشیدن، زیرا فکر، راه رشد و کمال را از راه گمراهی و ضلالت نشان می دهد و کارها را اصلاح می کند. (تمیمی آمدی، غرر الحکم و دررالکلم، ص۴۴۶).

در تفسیر سوره قدر آمده است که مقدرات یک سال هر کدام از ما در نزد امام زمان(عج) نازل می شود. هر چند بعضی از امور در اختیار ما نیست، ولی بسیاری از مقدرات بدست خودمان رقم می خورد. بنابراین عبادت در  این شبها، اگر به همراه تفکر واندیشه نباشد و ما را به رشد و صلاح نرساند، همان عبادت خالی از فکر، و آسیب پذیر است. توسل، عزاداری، گریه کردن بسیار خوب است، ولی بالاتر از اینها فهم ودرک صحیح از شرایط زندگی همراه با رشد وتغییر به سوی کمال ودر نهایت انجام عمل نیک است. از امام صادق(ع) روایت شده که فرمود: به رکوع‏ و سجود طولانى‏ که انسانی انجام می دهد، توجه نکنید، زیرا آن عملی است که عادت کرده که اگر آن را انجام ندهد، باعث وحشت و اضطراب او می گردد و لیکن به راستگوئى و اداى امانت و صله رحم بجا آوردن و نیکوئى کردن با برادران (دینى) او، نظر کنید.( دیلمی، ارشاد القلوب، ج۱، ص۱۳۴)


همچنین ببینید

نتیجه امر به معروف در دانشگاه‌ها کاهش معضلات اجتماعی است/ انتقاد از عدم شکل گیری ستاد امر به معروف

عبارت «آتش به اختیار» ترجمان امر به معروف و نهی از منکر است

  به گزارش خبرگزاری بسیج از خراسان رضوی، حجت الاسلام عمران هاشمی در آیین احیای …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.