معنویت جلوه ای از امر به معروف و نهی از منکر

خانم دکتر شیما میان محله

مفاهیم و پژوهش‌های علمی و دقیق گاهی به وسیله عینیت یافتن در جهان پیرامونی ما صحت و کمال خود را به وضوح به نمایش می گذارند؛ به گونه‌ای که با صدها مقاله و کتاب و بیان علمی مستدل نمی توان عمق مسئله را به آن شفافیت که در نمونه عینی آن وجود دارد آشکار نمود. در خصوص مفهوم مسئولیت اجتماعی و ابعاد و زوایای مختلف آن، مباحث و عناوین علمی گوناگونی وجود دارد که به واکاوی این مفهوم و نحوه شکل گیری و گسترش آن در جامعه می پردازد. اما سردار شهید حاج قاسم سلیمانی نمونه کامل عینیت یافته مسئولیت اجتماعی در جامعه بود. شهید سلیمانی شخصیتی بود که مسؤولیت و وظیفه کاری وی در ذات خود عین مسئولیت اجتماعی بود؛ یعنی انتخاب وظیفه از جان گذشتگی و حضور آگاهانه و داوطلبانه در میادین جنگ با دشمن آن هم در خارج از مرزهای وطن.

از منظر وجود تفاوت میان افراد جامعه در مسئولیت ورزی، اگرچه مدیران و روسای سازمان ها و نهادها مسئولیت سنگین تری را نسبت به دیگر اعضای آن مراکز بر عهده دارند ولی سردار شهید به بیان دوستان و همرزمان ایشان، در این حوزه بسیار فراتر از مسئولیت ریاست خویش ایفای نقش می نمود. شجاعت و جسارت فراوان در برابر دشمن هرگز منجر به شتاب زدگی و اتخاذ تصمیمات هیجانی و بدون تدبیر از سوی ایشان نگردید و با وجود اشتیاق و بی‌تابی برای شهادت هرگز در مسئولیت اجتماعی ارزشمند و مهم خویش تصمیمات فاقد عقلانیت و منطق صحیح اتخاذ نکرد.

 سردار حاج قاسم سلیمانی در زمینه تحقق مسئولیت اجتماعی خویش، احساس همبستگی و تعهد نسبت به جامعه را به حد اعلای آن رساند؛ زیرا علاوه بر وظیفه منتخبش که عین  مسئولیت ورزی اجتماعی بود، در عرصه فرهنگی و اجتماعی نیز از این مسئولیت فاصله نمی گرفت. مسئولیت اجتماعی سردار دلها به قدری فراگیر بود که گاهی غیر قابل انتظار می نمود. ایشان نگاه حمایتگرانه و دلسوزانه خویش را نسبت به افراد با عقاید و سلایق سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بسیار متفاوت نیز ابراز می‌داشت به گونه‌ای که تمامی اقشار و گروه های گوناگون فکری و فرهنگی جامعه با ایشان احساس قرابت و دلبستگی داشتند.

 سوال مطرح در اینجا آن است که عامل این خودانگیختگی عمیق و موثر نسبت به مسئولیت اجتماعی آن هم در این سطح گسترده چیست؟ در خصوص منشاء مسئولیت اجتماعی دیدگاه های متعددی وجود دارد؛ برخی منشا آن را عقلانیت جمعی می دانند و برخی قرارداد اجتماعی یا تعهد سازمانی و یا فرهنگ عمومی. برخی نیز منشأ مسئولیت اجتماعی را دین و مذهب می دانند و بعضی دیگر دریافت فطری و درک شهودی و وجدانی.

به نظر می‌رسد عنوانی که می‌توان بر منبع و منشا این مسئولیت اجتماعی عمیق و تاثیرگذار نهاد، معنویت اصیل است. معنویت به معنای ارتباط قلبی و پیوند حبی با خداوند متعال است که شکل متعالی آن با عمل به فرایض و احکام دین برای انسان ایجاد می گردد. معنویت یک فرارُوی از خود در انسان ایجاد نموده موجب می‌شود شخص در برابر تمامی مخلوقات خداوند احساس محبت و دلسوزی داشته باشد؛ به همین سبب همه انسانها را فارغ از هر قوم و نژاد و سلیقه و باور، آفریدگان خداوند می‌داند که پروردگارشان به آنان عشق می ورزد و در نتیجه تلاش خود را جهت دستگیری و هدایت همه آنان به کار می بندد. موید این دیدگاه زندگی و منش سردار دلهاست. او به گواهی همه افرادی که با وی آشنایی داشتند از معنویت عمیق و نورانی بهره‌مند بود که موجب طمأنینه و استواری شگفت‌انگیزی در ایشان شده بود. عشق به شهادت و بی تابی برای رسیدن به آن نیز موید دیگری بر نورانیت و معنویت شهید سلیمانی عزیز است.

 نکته مهم دیگری که در خصوص، این تمام نمای مسئولیت اجتماعی می توان به آن پرداخت موضوع نفوذ در دلهاست. اگر در مقوله امر به معروف و نهی از منکر به دنبال شیوه های نفوذ و تاثیرگذاری بر افراد جامعه هستیم باید تلاش کنیم معنویت حقیقی را در جامعه گسترش دهیم. بهره مندی از معنویت و نورانیت قلبی می تواند از یک سو در فرد احساس مسئولیت اجتماعی نسبت به مخلوقات و دیگر بندگان خداوند را ایجاد نماید و از سوی دیگر بیشترین تاثیرگذاری و نفوذ را در دلهای مخاطبان به دنبال داشته باشد. وجود افرادی همانند حاج قاسم سلیمانی و مواجهه با ایشان، خود به تنهایی یادآور فضایل و معروف های ارزشمند اسلامی است؛ آن هم به نحوی دلنشین که در جان انسان ها نفوذ می کند و موجب تامل و بازنگری افراد در خود و نحوه زندگی شان می شود. بنابراین مهمترین گام برای کسانی که به دنبال تاثیرگذاری و نفوذ در دل های افراد جامعه و هدایت آنان هستند تقویت رابطه قلبی با خداوند متعال و کسب معنویت و صفای باطنی است.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.