جملات کوتاه
خانه » دیدگاه » نامه‌ای به مدیران و کارگزاران جامعه اسلامی
برگزاری نشست تخصصی فرهنگی با عنوان « امر به معروف و نهی از منکر با بررسی مسئولیت پذیری » در دانشکده فنی و مهندسی

نامه‌ای به مدیران و کارگزاران جامعه اسلامی

امر به معروف، یعنی واداشتنِ دیگران به حُرمتِ موی سپید. امر به معروف، یعنی واداشتنِ دیگران به محبت، به راستگویی، به رعایت حقوق فرزندان، به رعایت حقوق همسر، به رعایت حقوق شهروندی.

 

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی سخن، امر به معروف و نهی از منکر یکی از بارز ترین شاخصه های جامعه اسلامی است اما آنطور که باید، در ایران اسلامی جایگاه خوبی ندارد.

موضوع بسیار ارزشمند امر به معروف و نهی از منکر از مهم‌ترین برنامه‌های شریعت و اساسی‌ترین اصول زیربنایی نظام اسلامی و بزرگترین عوامل اجرا و حراست از قوانین دین مقدس اسلام به شمار می‌آید.

با نگاهی کوتاه به آیات نورانی قرآن و سیره پیشوایان معصوم(علیهم السلام) می‌توان دریافت موضوع امر به معروف و نهی از منکر به عنوان یک وظیفه حتمی و تکلیف موکد قرآن، بارها در ضمن آیات توصیه و سفارش شده است.

از جمله در سوره مبارکۀ آل عمران خداوند متعال این وظیفه را بیان می‌فرماید: (برای رسیدن به وحدت) باید از میان شما، جمعی دعوت به نیکی و امر به معروف و نهی از منکر کنند و رستگاران آنها هستند(۱). و از نگاهی دیگر این اصل مسلم و اساسی در فرمایشات پیامبر گرامی اسلام و ائمه هدی(علیهم السلام) نیز مورد تاکید و سفارش فراوان قرار گرفته است، از جمله حضرت امام باقر(علیه السلام) می‌فرمایند: امر به معروف و نهی از منکر دو فریضه بزرگ الهی است که سایر واجبات با آنها اقامه می‌شود و به وسیله این دو اصل مهم راه‌ها امن و کسب و کار حلال می‌شود، حقوق افراد به وسیله آن تامین می‌گردد و در سایه امر به معروف و نهی از منکر زمین‌ها آباد و از دشمنان انتقام گرفته می‌شود و نیز در پرتو آنها همه کارها رو به راه شده و سامان پیدا می‌کند(۲).

از این‌ رهگذر برخی از فقهای برجسته شیعه، فریضه بسیار مهم جهاد را با همه ابعاد و احکامش، بخشی از امر به معروف و نهی از منکر و گوشه‌ای از این وظیفه مهم اسلامی به شمار می‌آورند و جمله «اشهد انک قد اقمت الصلاه و آتیت الزکاه و امرت بالمعروف و نهیت عن المنکر»(۳) را در زیارت حضرت سیدالشهدا(علیه السلام)، گواه این حقیقت می‌دانند که این فراز از زیارت این معنی را تفهیم و القاء می‌کند که آن حضرت با قیام و جهاد خود وظیفه امر به معروف و نهی از منکر را به عالی‌ترین شکل ممکن، به انجام رسانده است.

بنابراین ابتدا باید با مصادیق معروف و منکر آشنا بوده همواره در راستای پایبندی به معروف و تبلیغ و ترویج آن در سطوح همگانی جامعه گام موثر و راهگشا برداریم و در نقطه مقابل بر پیش‌گیری از وقوع هرگونه منکر در جامعه اسلامی اهتمام ویژه داشته باشیم تا بدین‌ترتیب حریم مقدسات حفظ و فرهنگ اصیل اسلامی در جامعه گسترش یابد.

در این نوشتار کوتاه روی سخن با مدیران محترم جامعه اسلامی است زیرا مدیریت، فرآیند به کارگیری موثر و کارآمد منابع مادی و انسانی، برای تحقق اهداف از پیش تعیین شده است و مدیریت انسان‌ها، عبارتست از فنّ بسیج کردن مطلوب و سازمان‌دهی مناسب نیروهای انسانی که در نهایت نتیجۀ عملکرد شایسته آن عاید جامعه اسلامی خواهد بود.

از این‌رو و در فرهنگ علوی موضوع مدیریت به عنوان یک مسؤولیت در عین حال خدمت به خلق قلمداد شده است و نه ریاست صرف به مردم؛ مدیریت اسلامی قبل از اینکه ریاست‌مداری و استبداد رای باشد بایستی مردم‌داری، عدالت‌محوری و خدمتگزاری تلقی شود و هر کارگزار و مسؤول در جامعه اسلامی باید مدیریت را برای ایجاد خلاقیت و توانمندسازی جامعه اسلامی و خدمت به خلق بخواهد.

بنابراین بهترین و برترین شاخصه‌ای که مدیر اسلامی را برجسته و ممتاز می‌کند عبارتست از اصل بسیار مهم عدالت؛ زیرا عدالت تدبیرکننده‌ای است به سود همگان و می‌توان آن را شیرین‌تر از آبی دانست که انسان تشنه به آن نیاز دارد و این نیاز همواره خواستۀ همه مردم در همه اعصار و جوامع بشری بوده است زیرا مهمترین و زیباترین دستاورد عدالت راستین، جامعۀ منهای فقر است.

از منظر وجود مقدس امیرمومنان حضرت علی علیه‌السلام عدل بهترین سرمایه زندگی و برترین آموزۀ دینی است و آن حضرت پس از به دست گرفتن خلافت، بر اجرای کامل آن پای‌فشاری فرمود. کلام تاریخی حضرتش در نهج‌البلاغه در راستای اجرای عدالت بدین‌گونه است: به خدا سوگند، اگر تمام شب را بر روی خارهای سعدان(۴) به سر ببرم، و یا غُل و زنجیر به این سو یا آن سو کشیده شوم، خوش‌تر دارم تا خدا و پیامبرش را در روز قیامت، در حالی ملاقات کنم که به بعضی از بندگان ستم و چیزی از اموال عمومی را غصب کرده باشم(۵).

و نیز در کلام نورانی دیگری فرماندار بصره (عثمان بن حنیف انصاری) را- که دعوت مهمانی سرمایه‌داری از مردم بصره را پذیرفت- مورد عتاب قرار داده و خطاب به آن این‌گونه می‌فرماید: آگاه باش هر پیروی را امامی است که از او پیروی می‌کند، و از نور دانشش روشنی می‌گیرد، آگاه باش امام شما از دنیای خود به دو جامۀ فرسوده، و دو قرص نان رضایت داده است، بدانید که شما توانایی چنین کاری ندارید اما با پرهیزکاری و تلاش فراوان و پاکدامنی و راستی مرا یاری دهید…(۶)

البته مواردی که اشاره گردید تنها نمونه‌ای از اسناد درخشان پروندۀ عدالت علوی است که در مرحله عمل و اجراء تحقق یافته است نه در قالب شعار و ادعا!.

اکنون که نوشتارمان با نام و یاد گرامی حضرت علی علیه‌السلام مزین گردید، برخی از توصیه‌های ارزشمند حضرتش به مدیران و کارگزاران جامعه اسلامی را مرور می‌کنیم شاید که با الگوگیری و الهام از فرمایشات برجستۀ حضرت امیر(علیه السلام) مدیران محترم جامعه اسلامی همواره بتوانند در راستای اجرای عدالت در حوزه مدیریت‌شان گام‌های مثبت و تاثیرگذار بردارند.

اینک توصیه‌های حضرت علی(علیه السلام)، به مدیران و کارگزاران جامعه اسلامی:

* ۱-در شأن تو مبالغه نکنند

حضرت در نامۀ ۵۳ نهج‌البلاغه به مالک اشتر (فرماندار مصر) در رابطه با اصول روابط اجتماعی مدیریت، اینگونه می‌فرماید: تا می‌توانی با پرهیزکاران و راستگویان بپیوند، و آنان را چنان پرورش ده که تو را فراوان نستایند و تو را برای اعمال زشتی که انجام نداده‌ای تشویق نکنند، که ستایش بی‌اندازه، غرور و خودپسندی می‌آورد و انسان را به سرکشی وامی‌دارد(۷).

* ۲-مشغول جمع‌آوری ثروت نباشند

همانا ویرانی زمین به جهت تنگدستی ساکنان آن است و تنگدستی مردم به جهت غارت و جمع‌آوری اموال از سوی زمامدارانی است که به آیندۀ حکومتشان اعتماد ندارند، و از تاریخ گذشتگان عبرت نمی‌گیرند(۸).

* ۳-گرفتار دنیا نباشند

دنیای حرام چون مار سمّی است، پوست آن نرم ولی سمّ کشنده در درون دارد نادان فریب‌خورده به آن می‌گراید، و هوشمند عاقل از آن دوری گزیند(۹).

* ۴-پیشگیری از لکنت زبان زیردستان

بخشی از وقت خود را به افرادی اختصاص ده که به تو نیاز دارند، تا شخصا به امور آنان رسیدگی کنی، و در مجلس عمومی با آنان بنشین و در برابر خدایی که تو را آفریده فروتن باشد، و سربازان و یاران و نگهبانان خود را از سر راهشان دور کن تا سخنگوی آنان بدون اضطراب و لکنت در سخن گفتن با تو گفتگو کند(۱۰).

* ۵-حق را به صاحب حق بپرداز که این معنای حقیقی عدالت است

همانا زمامداران را خواص و نزدیکانی است، که خودخواه و چپاولگرند، و در معاملات انصاف ندارند، ریشۀ ستمکاریشان را با بریدن اسباب آن بخشکان، و به هیچ کدام از اطرافیان و خویشاوندان خود زمین را واگذار نکن(۱۱).

حضرت در این فرمایش تفکر اگوسانتریسم (خودمداری و خودمحوربینی) را نفی می‌کند زیرا همواره باید به خداوند متعال توجه داشت تا انجام وظیفه به طور مطلوب بوده باشد.

* ۶-اصل بسیار مهم و تاثیرگذار تشویق و تنبیه را فراموش نکن

هرگز نیکوکار و بدکار در نظرت یکسان نباشند، زیرا نیکوکاران در نیکوکاری بی‌رغبت، و بدکاران در بدکاری تشویق می‌گردند، پس هر کدام از آنان را براساس کردارشان پاداش ده(۱۲)..

منابع
۱-سوره آل عمران آیه ۱۰۴
۲-وسایل الشیعه ج ۱۱ کتاب امر به معروف و نهی از متکر
۳-زیارت وارث
۴-خاری سه شعبه که خوراک شتران است و سخت گزنده است
۵- نهج‌البلاغه خطبه ۲۲۴
۶-همان نامه ۴۵
۷- همان نامه ۵۳
۸-همان نامه ۵۳
۹-نهج‌البلاغه حکمت ۱۱۹
۱۰- نهج‌البلاغه نامه ۵۳
۱۱-همان
۱۲-همان

نویسنده: ناصر ستارزاده، معاون فرهنگی مصلای امام خمینی(ره) تبریز

لینک خبر


پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.