فرهنگ مصادیق:آمیزش هنگام حیض

از پژوهشکده امر به معروف
(تغییرمسیر از آمیزش هنگام حیض)
پرش به: ناوبری، جستجو
آمیزش هنگام حیض

کتب مرتبط

ردیف عنوان
۱ احکام بانوان (1)
۲ احکام بانوان (2)

مقالات مرتبط

ردیف عنوان
۱ چرا وقتی که زن حیض می‌شود، نباید با همسرش نزدیکی کند؟
۲ محدوده در زمان حیض زن
۳ حکم نزدیکی در دوران قاعدگی از نظر مراجع و پزشکان

مصادیق مرتبط

ردیف عنوان
۱ آمیزش با حیوان
۲ غسل حیض
۳ آمیزش هنگام نفاس
۴ نزدیکی با حیوان

چندرسانه‌ای مرتبط

ردیف عنوان

مرتبط‌های بوستان

ردیف عنوان

نرم‌افزارهای مرتبط

ردیف عنوان

نویسنده: صالح ویسی
تهیه و تدوین :پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر قم-95/10/20
کلمات کلیدی:نزدیکی، حیض، عادت ماهیانه، آمیزش، طمث، پریود، قاعدگی بانوان

مقدمه

در دین مبین اسلام تﺃکیدات بسیاری بر ازدواج و آیین همسرداری و زندگی‌‬ زناشویی شده است، و دستوالعمل‌هایی برای روابط جنسی صحیح بین همسران مطرح شده، که ارزش و جایگاه عمل زناشویی در اسلام و ثواب بسیار برای آن را به ما نشان می‌دهد. البته در میان این سفارشات موارد استثنائی برای آمیزش نیز می‌باشد که از جمله آنها نزدیکی در ایام حیض است که برخی لذت‌های جنسی در این ایام مکروه و برخی از آنها حرام ذکر شده است.
یکی از مهمترین بخش‌های زندگی‌‬ زناشویی مربوط به روابط جنسی زوجین می‌باشد، رابطهای که آشنایی با آن می‌تواند به‬ حل بسیاری از مشکلات جسمی و روحی ختم گردد و بی‌توجهی به آن منجر به بروز‬ بسیاری از بیماری‌های جسمی و روحی شود.
از جمله اعمالی جنسی که در ایام حیض ممنوع می‌باشد آمیزش و دخول در مهبل بانوان است که برخی از فقهاء قائلند سبب کفاره نیز می‌شود. اما با این حال هنوز تعداد بسیاری از انسان‌ها اعم از مسلمان و غیرمسلمان با این احکام آشنایی ندارند. از این رو پژوهشگر سعی دارد تا جنبه‌های این منکر اخلاقی را با استفاده از آیات و روایات مورد بررسی قرار دهد و احکام مربوطه در این بحث را مورد کاوش قرار داده و زیانهای این عمل را از لحاظ پزشکی برای مرد و زن اثبات کند.

مفهوم شناسی

"آمیزش" در لغت به معنای آمیختگی و همنیشنی و معاشرت [۱] و در اصطلاح نزدیکی و مجامعت انسانی با انسان دیگر (مرد یا زن، در قبل یا دبر) یا با حیوان است. از آن با عناوینی مانند جماع، مواقعه، وطی، دخول، ایلاج، اتیان و مباشرت یاد شده است. [۲]
"حیض" در اصل به معنی جمع شدن خون و جریان یافتن آن است و حوض را نیز به همین ارتباط حوض می‌گویند که آب در آن جمع می‌شود.
و در اصطلاح فقهی، "حیض" خون سیاه و غلیظی است که هنگام بلوغ زن، غالباً همراه با سوزش و حرارت، از رحم وی خارج می‌شود که به تناسب طبیعت وی در زمانهای بعد، به صورت عادت (ماهانه) درمی آید. [۳]

آمیزش هنگام حیض در آیات قرآن

قرآن ایام حیض و قاعدگی را "اَذی چیز آلوده و زیان آور" معرفی کرده، البته آنچه که عرف از واژه "اذی" می‌فهمد آلودگیِ محل حیض در ایام عادت است [۴] مربوط به کل وجود نیست، بلکه به این معنا که در این حالت، دستگاه تناسلی زن به علت آلودگی، ضرر رسان است [۵] و در حقیقت این جمله، فلسفه حکم خودداری از آمیزش جنسی را در حالت قاعدگی بیان می‌کند، زیرا آمیزش در چنین حالتی علاوه بر این که سخت و تنفّرآور است، ضررهای بسیار دارد.
در آیین و سنت‌های جاهلیت، زن حائض را نجس دانسته، او را تنها می‌گذاشتند و از غذا خوردن و همنشینی با او پرهیز می‌کردند. قرآن برای برداشتن این بینش جاهلی، با توضیح این که حیض یک دوران خاص کسالت برای زن بوده، مراعات حال زن را در این حال از حیث کار سنگین، همبستری و امور دیگر بیان کرده، مطرود نمودن او را مردود دانسته است. در این باره در قرآن می‌خوانیم:
«وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ» بقره (222)
و از تو، در باره خون حیض سؤال می‌کنند، بگو: «چیز زیانبار و آلوده‌ای است؛ از این رو در حالت قاعدگی، از آنان کناره گیری کنید! و با آنها نزدیکی ننماید، تا پاک شوند! و هنگامی که پاک شدند، از طریقی که خدا به شما فرمان داده، با آنها آمیزش کنید! خداوند، توبه کنندگان را دوست دارد، و پاکان را (نیز) دوست دارد.
المحیض اسم مکان و محل حیض است و مراد از آن در این جا حیض ‍است، از باب اطلاق محل بر حال. سوال درباره آمیزش با زنان در زمان حیض، می‌باشد و خداوند به پیامبرش دستور داده است که به پرسش ‍ کنندگان پاسخ دهد تا در ایام حیض از زنان کناره گیری کنند، بدین معنا که در زمان حیض با آنان آمیزش نکنند. از این رو، در حدیث آمده است: هر کاری را با زنان انجام دهید، جز آمیزش.
بنابراین نزدیکی در این ایام بخاطر اذیت بودن بانوان و همچنین بیماری‌هایی که برای مردان و زنان دارد ممنوع می‌باشد و برای آمیزش صحیح آیه بعد را نازل می‌کند که در آن می‌فرماید:
«نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ وَقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ مُلَاقُوهُ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ» (223)
زنان شما، محل بذرافشانی شما هستند؛ پس هر زمان که بخواهید، می‌توانید با آنها آمیزش کنید. و(سعی نمائید از این فرصت بهره گرفته، با پرورش فرزندان صالح) اثر نیکی برای خود، از پیش بفرستید! و از خدا بپرهیزید و بدانید او را ملاقات خواهید کرد و به مؤمنان، بشارت ده!
بدین بیان که زنان همانند زمین برای بذر افشانی شما هستند و اگر در زمان صحیح بذر افشانی صورت نگیرد چه بسا هیچ محصولی برداشت نکند و یا اگر هم برداشتی داشته باشد ناقص و همانند محصول اصلی نیست علاوه بر آنکه امکان دارد زمین را برای همیشه غیر قابل زراع کند و به اصطلاح عقیم شدن را در پی داشته باشد.
غریزه انسان در صورتی که محدودیتهای الهی نسبت به جنس مخالف را رعایت کند - محدودیت عدم آمیزش در هنگام حیض - به لذت بالایی می‌رسد که در آن لذت نیز نشانه‌های خداوند را مشاهده می‌کند که از جمله آنها سکونت و آرامش در پرتوی روابط حلال با همسران است در این باره قرآن می‌فرماید:
«وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ» الروم: 21
«و از جمله آیات و نشانه‌های خدا این است که او برای شما همسرانی از خودتان بیافرید تا در کنارشان آرام گیرید و میانتان محبت و مودت و دوستی قرار داد و در این کار، آیات و نشانه‌هایی (از خداوند) هست برای قومی که بیندیشند»

آمیزش هنگام حیض در روایات

از آنجا که دین اسلام، آئین زندگی است، برای همۀ جنبه‌های زندگی انسان برنامه‌هایی ارائه کرده است از جمله در مورد آمیزش و مسائل زناشویی آدابی بیان نموده است که رعایت این آداب، در بهداشت فردی و اجتماعی، روحی و جسمی زن و شوهر، بچه دار شدن و سالم بودن آن، ازدیاد محبت و غیره تأثیر دارد.
روایات اسلامی بر طبق قرآن کریم آمیزش در برخی احوال بانوان را حرام می‌داند که از جمله آنها نزدیکی در حال حیض می‌باشد. تا آنجا که برخی از کتب روایی چون مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل و وسایل الشیعه و ... بابی تحت عنوان (بَابُ جَوَازِ وَطْءِ الْحَائِضِ ) داشته و در ذیل آنها احادیث بسیاری را نقل نموده‌اند که از جمله آنها حدیثی است که در آن مردی از امام صادق (ع) در مورد اینکه چه بهره‌ای می‌توان از زن حائض برد (ع) سوال پرسید و امام در جواب فرمودند:
«فَقَالَ (ع) کُلُّ شَیْ ءٍ مَا عَدَا الْقُبُلَ بِعَیْنِه » [۶]
همه چیز بر او حلال است مگر قُبُل (فرج) بعینه.
از حدیث فوق مشخص می‌شود که سایر استمتاعات برای مرد جایز است و تنها آمیزش است که منع شرعی داشته و حرام است و در مورد نحوه دیگر استمتاعات، عبید الله بن علی حلبی از امام صادق علیه السلام سؤال کرد: در مورد زن حائض که چه چیز از او بر شوهرش جایز است، آن حضرت فرمود: لنگی را تا زانوان بمیان می‌بندد و نافش را بیرون می‌گذارد سپس آن مقدار که بالای لنگ است از آن شوهر است.
و نیز آن حضرت از پدر خویش علیهما السلام روایت فرمود: که میمونه (همسر پیامبر (ص) می‌گفت:
« إِنَّ النَّبِیَّ ص کَانَ یَأْمُرُنِی إِذَا کُنْتُ حَائِضاً أَنْ أَتَّزِرَ بِثَوْبٍ ثُمَّ أَضْطَجِعَ مَعَهُ فِی الْفِرَاشِ.» [۷]
همانا پیامبر صلّی الله علیه و آله هر گاه که من حائض بودم مرا امر می‌فرمود که جامه‌ای بصورت لنگ بمیان بندم آنگاه با او در یک بستر بخوابم.
و باز حلبی گوید که حضرت فرمود: زنان پیامبر صلّی الله علیه و آله هنگامی که حائض بودند نماز بجا نمی‌آوردند لکن فرج خود را از پنبه پر کرده و وضو ساخته نزدیک مسجد می‌نشستند و ذکر خدای عزّ و جلّ می‌کردند.
مراد از مسجد چنان که ظاهر حدیث می‌نماید مسجد مدینه است زیرا خانه هائی که زنان پیامبر در آنها ساکن بودند اطراف مسجد و متّصل به آن بود و اگر منظور مطلق محلّ نماز گزاردن بود لفظ (نزدیک مسجد) بکار نمی‌رفت». [۸]
از جمله دلایل عمده در نقصان خلقت و نیز برخی بیمارهای دیگر بر طبق روایات، آمیزش در هنگام حیض است در این باره پیامبر اکرم (ص) فرمودند:
«  مَنْ جَامَعَ امْرَأَتَهُ وَ هِیَ حَائِضٌ فَخَرَجَ الْوَلَدُ مَجْذُوماً أَوْ أَبْرَصَ فَلَا یَلُومَنَّ إِلَّا نَفْسَهُ.»
«هر کس با زن خود نزدیکی کند و او حائض باشد اگر از این دو فرزندی بوجود آید که به خوره و پیسی مبتلا باشد هیچ کس را ملامت نکند جز خویشتن را.» [۹]
و نیز از امام صادق علیه السلام سؤال شد:
«عَنِ الْمُشَوَّهِینَ فِی خَلْقِهِمْ فَقَالَ هُمُ الَّذِینَ یَأْتِی آبَاؤُهُمْ نِسَاءَهُمْ فِی الطَّمْثِ.»
در مورد کسانی که عیبی در خلقت و ساخت بدنی ایشان است، آن حضرت فرمود: آنان همان کسانی هستند که پدرانشان با مادر ایشان در حال حیض نزدیکی کرده‌اند. [۱۰]
همچنین بر طبق روایات علت اصلی دشمنی با اهل بیت علیه السلام ناپاک بودن نطفه یا طریقه آمیزش آنهاست در این باره امام صادق علیه السّلام فرمودند:
«لَا یُبْغِضُنَا إِلَّا مَنْ خَبُثَتْ وِلَادَتُهُ أَوْ حَمَلَتْ بِهِ أُمُّهُ فِی حَیْضِهَا.»
«هیچ کس نسبت به ما أهل بیت کینه توزی و دشمنی نمی‌کند مگر کسی که ولادتش ناپاک و غیر مشروع باشد یا مادرش در ایّام حیض به او باردار شده باشد.» [۱۱]
کفاره برای گناهانی است که شدت در قبح داشته و برای بری الذمه شدن از آنها باید انسان کفاره را ادا کند تا در آخرت از عقوبت الهی در امان باشد. در خصوص کفاره مجامعت با زن در هنگام حیض نیز کفاره‌ای مشخص شده است و علاوه بر آن حد نیز ثابت گشته است. این مطلب از استفتائی که از امام باقر علیه السلام شد روشن می‌گردد.
سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنِ الرَّجُلِ یَأْتِی الْمَرْأَهَ وَ هِیَ حَائِضٌ قَالَ یَجِبُ عَلَیْهِ فِی اسْتِقْبَالِ الْحَیْضِ دِینَارٌ وَ فِی اسْتِدْبَارِهِ نِصْفُ دِینَارٍ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ یَجِبُ عَلَیْهِ شَیْ ءٌ مِنَ الْحَدِّ قَالَ نَعَمْ خَمْسَهً وَ عِشْرِینَ سَوْطاً رُبُعَ حَدِّ الزَّانِی لِأَنَّهُ أَتَی سِفَاحاً. [۱۲]
از امام باقر (ع) درمورد مردی که با همسر خود در هنگام حیض جماع کرد سؤال نمودم ایشان فرمودند: واجب می‌شود بر او چنانچه ابتدای حیض باشد باید یک دینار بعنوان تصدق بدهد و اگر زن در پایان حیض است باید نصف دینار صدقه دهد
عرض کردم قربانت گردم آیا حد برایشان واجب است؟
حضرت فرمود: آری، بیست و پنج تازیانه یعنی یک چهارم حدّ زناکار؛ چرا که او بر خلاف کتاب و سنت آمیزش کرده است
سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ رَجُلٍ وَاقَعَ امْرَأَتَهُ وَ هِیَ حَائِضٌ قَالَ إِنْ کَانَ وَاقَعَهَا فِی اسْتِقْبَالِ الدَّمِ فَلْیَسْتَغْفِرِ اللَّهَ وَ لْیَتَصَدَّقْ عَلَی سَبْعَهِ نَفَرٍ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ بِقَدْرِ قُوتِ کُلِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ لِیَوْمِهِ وَ لَا یَعُدْ وَ إِنْ کَانَ وَاقَعَهَا فِی إِدْبَارِ الدَّمِ فِی آخِرِ أَیَّامِهَا قَبْلَ الْغُسْلِ فَلَا شَیْ ءَ عَلَیْهِ. [۱۳]
از امام صادق (ع) در مورد مردی که با زن خود در هنگام حیض نزدیکی کرده بود سوال شد و امام (ع) فرمودند: اگر مجامعت در روزهای ابتدایی حیض باشد باید استغفار کند و به هفت نفر از مومنان به قدر قوت یک روز شان صدقه دهد. و دیگر مرتکب این عمل نشود. و اگر نزدیکی در روزهای آخر قاعدگی و قبل از غسل باشد چیزی بر او نیست.

فلسفه ایام حیض در بانوان

زنان به صورت عادی در هر ماه چند روز خون می‌بینند (حداقل ۳ روز و حداکثر ۱۰ روز) که اگر با اوصاف خاص (در بیشتر اوقات گرم، غلیظ، رنگ تیره و همراه با سوزش و فشار) همراه باشد به آن خون حیض، قاعدگی یا عادت ماهیانه گویند.
آئین کنونی یهود و مسیحیت احکام ضد یکدیگر در مورد آمیزش مردان با چنین زنانی دارند. جمعی از یهود می‌گویند: « معاشرت مردان با این گونه زنان مطلقا حرام است و لو این که به صورت غذا خوردن سر یک سفره و یا زندگی در یک اطاق باشد». در مقابل این گروه مسیحیان می‌گویند: «هیچ گونه فرقی میان حالت حیض و غیر حیض زن نیست، همه گونه معاشرت حتی آمیزش جنسی با آنان بی مانع می‌باشد». مشرکین عرب به خصوص آنها که در مدینه زندگی می‌کردند، کم و بیش به خلق و خوی یهود انس گرفته بودند و با زنان حائض مانند یهود رفتار می‌کردند و در زمان عادت ماهیانه از آنها جدا می‌شدند. همین اختلاف در آئین و افراط و تفریط‌های غیر قابل گذشت، سبب شد که بعضی از مسلمانان از پیغمبر اکرم (ص) در این باره سؤال کنند و در پاسخ آنان آیه تحریم نزدیکی با بانوان در هنگام ایام حیض نازل گردید. [۱۴]
از آنجا که زنان در این حالت از نزدیکی با مردان تنفر دارند و با توجه به این که ممکن است برخی از مردان اراده خود را بر زنان تحمیل کنند، قرآن خطاب به مردان می‌کند و به آنان دستور دوری و عدم آمیزش با زنان را می‌دهد.
در میان یهودیان و زردشتیان با زن حائض مانند یک شی ء پلید رفتار می‌شده است و این جهت، هم در زن و هم در مرد این فکر را به وجود آورده که زن موجود پست و پلیدی است، و مخصوصاً خود زن در آن حالت احساس شرم و نقص می‌کرده و خود را مخفی می‌ساخته است. [۱۵]
و نیز درکتاب مسأله حجاب می‌فرماید: دوری از زنان در حالت حیض، تاریخی طولانی در سرگذشت بشر دارد. ایرانیان قدیم معاشرت با زنانی را که در حالت عادت ماهیانه بودند ممنوع می‌ساختند. [۱۶]
ممنوعیت نزدیکی با زنان در این حالت (با وجود همه ضررهای بهداشتی آن) امروزه از طرف بسیاری از مردم جهان رعایت نمی‌شود و حتی از مسیحیان نقل شده که آن را جایز می‌شمارند. [۱۷]
در اسلام آن افراط و تفریط‌هایی که در برخی مذاهب و جوامع نسبت به زنان هست وجود ندارد بلکه فقط آمیزش با زنان در حالت عادت ماهیانه ممنوع است. چرا که هم برای زن و هم برای مرد بسیار زیان بار بوده و دارای اثرات سوء رفتاری در هردو می‌شود که در بحث پزشکی مورد بررسی قرار می‌گیرد.

احکام حائض

در دین مبین اسلام چند حکم فقهی در مورد زنان حائض وجود دارد:
۱. جماع کردن در فرج هم برای مرد و هم برای زن حرام است.
۲. عبادت‌هایی که مانند نماز باید با وضو یا غسل یا تیمم بجا آورده شود بر حایض حرام است.
۳. تمام چیزهایی که بر جنب حرام است بر حائض هم حرام است، مثل: رساندن جایی از بدن به خط قرآن یا اسم خدا و پیامبر و ائمه (ع)، توقف در مساجد و گذاشتن چیز در آنها و رفتن به مسجد الحرام و مسجد النبی (ص)، خواندن سوره‌ای که سجده واجب دارد.
۴. طلاق دادن زن در این حالت باطل است.
۵. اگر کسی در حال حیض با زن نزدیکی کرد کفاره (جریمه نقدی برای گناه) بر او واجب می‌شود. [۱۸]
۶. پس از اتمام دوره حیض برای انجام نماز و ... غسل حیض بر زن واجب می‌شود.

عده طلاق

عده، مدت زمانی است که زن در طول آن، نمی‌تواند دوباره ازدواج کند ولی پس از اتمام آن در ازدواج مجدد آزاد است.
خداوند باری تعالی عده طلاق زن را به کمک حیض مشخص فرموده است:
«وَالْمُطَلَّقَاتُ يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ ثَلَاثَةَ قُرُوءٍ» بقره (۲۸۸)
زنان مطلقه، باید به مدت سه مرتبه عادت ماهیانه دیدن (و پاک شدن) انتظار بکشند! (عده نگه دارند).

حجیت قول زن در حیض، پاکی و حامله بودن

«وَلَا يَحِلُّ لَهُنَّ أَنْ يَكْتُمْنَ مَا خَلَقَ اللَّهُ فِي أَرْحَامِهِنَّ» بقره(۲۸۸)
برای آنها حلال نیست که آنچه را خدا در رحم هایشان آفریده، کتمان کنند.
خداوند اعلام آغاز و پایان ایام عده را ـ که معمولا خود زن می‌فهمد نه دیگری ـ بر عهده زن گذاشته و گفتار او را در این زمینه سند قرار داده است؛ لذا امام صادق علیه لسلام در تفسیر آیه فوق می‌فرماید:
«قَد فَوضَ اللَّهُ اِلی النّساءِ ثَلاثَهُ اَشیاءٍ: الحَیضُ وَ الطّهرُ وَ الحَملُ» [۱۹]
«خداوند سه چیز را به زنان واگذار نموده است: اطلاع دادن از عادت ماهانه، پاک شدن از حیض و باردار بودن»
بنابر عقیده جمعی از مفسران جمله "مَا خَلَقَ اللَّهُ فِي أَرْحَامِهِنَّ" می‌تواند دو معنی را در برداشته باشد: اول "فرزند" و دیگری "عادت ماهانه"؛ چراکه خداوند هر دو را در رحم زن آفریده است. بنابر احتمال اول، زن نباید حمل خود را از دیگران پنهان نموده و ادعای ایام عادت ماهانه را داشته باشد، تا مدت عده را کمتر کند! زیرا عده زن باردار وضع حمل است.

حکم مجامعت در حال حیض

در ایام عادت ماهانه نزدیکی و دخول در فرج زن حرام است، حتی در روزهایی هم که حیض زن قطعی نیست، ولی شرعاً باید برای خود حیض قرار دهد، حرام است . اما سایر استمتاعات و لذت‌ها اشکال ندارد، و یکی از استمتاعات حلال و جایز زن و شوهر از یک دیگر ملاعبه است. این کار نه تنها اشکال ندارد و خود ارضائی محسوب نمی‌شود، بلکه در آداب زناشوئی به آن سفارش شده است، ولی اگر از هریک از آنان منی خارج شود جنب شده و باید احکام جنابت را رعایت نماید.
بنابراین، اگر در چنین ایامی زن و شوهر در خود نیاز جنسی احساس کنند می‌توانند با نوازش و ملاعبه یک دیگر را به حد ارگاسم برسانند و از این طریق نیاز جنسی یک دیگر را بر طرف کنند.
اما در صورتی که جماع در ایام حیض صورت گیرد می‌بایست طبق آنچه که در رساله‌های عملیه وارد شده است کفاره دهد. [۲۰]

حکمت‌ها بر اساس علم روز

در مورد ممنوعیت آمیزش با زنان حائض در روایات اهل بیت (ع) مطالبی بیان شده و این امر موجب پیدایش برخی بیماری‌ها معرفی شده است. برخی از پزشکان و صاحب نظران نیز در مورد این حکم و اسرار علمی آن اظهار نظر کرده‌اند که پاره‌ای از سخنان آنان را نقل می‌کنیم:
۱. حکمت این حکم از طرفی مربوط به مردان است، یعنی عادت کردن آنها به صبر و جلوگیری از اسراف در شهوت رانی است و از طرفی دیگر مربوط به زنان است. یعنی این حالت باعث ناراحتی زنان است که در صورت نزدیکی این ناراحتی تشدید می‌شود.
۲. جلوگیری از افراط و تفریط در مورد زنان: برخی مفسران معاصر می‌نویسند: «جمله‌های اول این آیه که امر به گوشه گیری و اعتزال «فاعتزلوا النساء فی المحیض و لا تقربوهن» و نهی از نزدیک شدن و آمیزش با زنان حائض می‌کند، در بدو نظر شباهتی به دستورات کنونی آئین یهود دارد لکن به قرینه جمله بعد «فأتوهن من حیث امرکم الله» که درباره آمیزش جنسی با زنان بعد از پاک شدن از خون حیض می‌باشد، معلوم می‌شود که مراد از گوشه گیری و نزدیک نشدن، فقط دوری از آمیزش جنسی است. پس اسلام راه میانه را در مورد عادت ماهیانه زنان پیموده است و روش اسلام همه جا راه میانه است و از افراط و تفریط برکنار است. در اینجا نیز از تند روی یهود جلوگیری کرده و گفته که معاشرت و هرگونه آمیزش و نشست و برخاست با زنان در این حالت، غیر از عمل جنسی هیچ گونه مانعی ندارد. همچنین از رفتار مسیحیان که هیچ گونه محدودیتی برای زنان حائض قائل نیستند جلوگیری کرده است و به این ترتیب ضمن حفظ احترام و شخصیت زن و ترک تحقیر او از کارهایی که زیان‌های بهداشتی فراوانی برای مرد و زن دارد پیشگیری نموده است». [۲۱]
۳. یکی از حکمت‌های این دستور الهی، مصون ماندن مرد و زن از بیماری‌ها است. یکی از پزشکان می‌نویسد: «در شرایط طبیعی، مهبل زن بوسیله ترشحاتی نرم می‌شود و از آسیب محفوظ می‌ماند و این ترشحات که خاصیت اسیدی اسید لاکتیک( Lactic Acid) دارد مهبل را از آلودگی توسط میکروب‌ها مصون می‌دارد. وجود خون در مهبل باعث تغییر این حالت می‌شود و نزدیکی با زنان به هنگام قاعدگی، میزان آلودگی را افزایش می‌دهد که ضررهایی برای مرد و زن دارد. چون از طرفی باعث ایجاد خراش‌هایی (که التهاب یافته است) می‌شود و غشای مخاطی رحم (که در حالت پوست اندازی و مثل زخم سرباز است) محل نفوذ میکروب‌ها از مهبل می‌شود. رحم نیز دچار التهاب می‌شود و در نتیجه باعث پیدایش دردهای شدید در رحم و احساس سنگینی آن و بالا رفتن تب می‌شود و در صورت شدید بودن التهاب ممکن است به سایر قسمت‌ها هم سرایت کند و در نهایت زن را عقیم نماید. و نیز آمیزش موجب احتقان خون شده و خونریزی را افزایش می‌دهد و از طرف دیگر مردی که در این حالت با زن نزدیکی کند در معرض بیماری قرار می‌گیرد و ممکن است دچار التهاب مجرای بولی شود. و گاهی این التهاب به سایر قسمتها از جمله بیضه‌ها سرایت می‌کند». [۲۲]
آمیزش جنسی با زنان در چنین حالتی علاوه بر این که تنفر آور است زیان‌های بسیار به بار می‌آورد که طب امروز نیز آثار آن را اثبات کرده است از جمله: احتمال عقیم شدن مرد و زن و ایجاد یک محیط مساعد برای پرورش میکروب بیماری‌های آمیزشی چون سفلیس و سوزاک و نیز التهاب اعضای تناسلی زن و وارد شدن مواد حیض، که آکنده از میکروب‌های داخل بدن است، در عضو تناسلی مرد و غیر این‌ها که در کتب طب موجود است. لذا پزشکان، آمیزش جنسی با چنین زنانی را ممنوع اعلام می‌دارند ... اصولا خونی که به هنگام عادت ماهیانه دفع می‌شود خونی است که هر ماه در عروق داخلی رحم برای تغذیه احتمالی جنین جمع می‌گردد. زیرا می‌دانیم که رحم زن در هر ماه تولید یک تخمک می‌کند: و مقارن آن عروق داخلی رحم به عنوان حالت آماده باش برای تغذیه نطفه مملو از خون می‌شود. اگر هنگامی که تخمک از لوله‌ای بنام شیپور «فالپ» عبور و وارد رحم می‌شود اسپرماتوزئید که نطفه مرد است در آنجا موجود باشد تشکیل جنین می‌دهد و خون‌های موجود در عروق صرف تغذیه آن می‌گردد در غیر این صورت خون‌های موجود بر اثر پوسته پوسته شدن مخاط رحم و شکافتن جدار رگ‌های رحم به صورت حیض از رحم خارج می‌شود. از این سخن روشن می‌شود که چرا آمیزش جنسی در این حال زیان آور و ممنوع است، زیرا رحم زن در موقع تخلیه این خون‌ها هیچ گونه آمادگی طبیعی برای پذیرش نطفه ندارد و به همین دلیل از آن صدمه می‌بیند» [۲۳]. و یکی از صاحب نظران می‌نویسد: «در خون رگل (حیض) علاوه بر میکروب هائی که در خون‌های عادی بدن است میکروب‌های دیگری هست و ... اصولا نطفه مرد یا اسپرماتوزئید و تخمدان زن خیلی پاک و عاری از میکروب است و خداوند این طور اراده فرموده که این محل که در آنجا یک جسم صغیر غیر قابل رؤیت برای آدم شدن وجود می‌گیرد بری از هر کثافتی باشد. اگر هم اتفاقا میکروبی بدانجا راه پیدا کرد اسپرماتوزئیدها خود برای دفاع آماده‌اند و آن را از بین می‌برند. اما در موقع حیض، میکروب‌های بسیاری بوسیله خون وارد شده که اسپرماتوزئیدها قدرت ندارند همه آنها را از بین بردارند و ناچار غلبه با میکروب می‌شود و نطفه ناقص و علیل می‌گردد» [۲۴]

زیانها از نگاه علوم پزشکی

بررسی‌ها حاکی از افزایش همزمانی رابطه جنسی حین قاعدگی با افزایش میزان زمان و شدت خونریزی رحمی در زنان است.
انجام رابطه جنسی در حین ایام قاعدگی را می‌توان از چند نظر بررسی کرد:
۱- قاعدگی باعث افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های مسری عفونی می‌شود.
خون محیط مناسبی برای حضور و رشد و انتقال عوامل بیماریزاست. بنابراین درصورت آلودگی یکی از طرفین به یک عامل عفونی میکروبی یا ویروسی (مثل سوزاک، سیفیلیس، کلامیدیا و عامل ایدز و ویروس تب خال) امکان انتقال این عامل به دیگری در زمان قاعدگی افزایش می‌یابد. علاوه بر این قاعدگی ممکن است یکی از عوامل بیرون ریختن تب خال‌های تناسلی در زنان باشد.
در یک مطالعه در دانشگاه میشیگان بر اساس مصاحبه‌های انجام شده نشان داده شد که احتمال ابتلا به عفونت‌های کلامیدیایی با رابطه جنسی حین قاعدگی ارتباط مستقیم دارد. در مطالعه‌ای دیگر رابطه جنسی هنگام قاعدگی با افزایش احتمال خطر عفونت و التهاب لگنی همراه نبوده است. در هرحال باید توجه داشت اگر به فرض طرفین رابطه آلوده به عفونت نباشند. رابطه جنسی به خودی خود منجر به مشکل خاصی از این نظر نمی‌شود.
۲ - رابطه جنسی چه تاثیری بر مدت زمان و شدت خونریزی در دوران قاعدگی دارد.
گاهی ممکن است بدلیل افزایش انقباضات رحمی ناشی از ارگاسم (و اثر هورمون اکسی توسین) بافت در حال ریزش داخلی رحم سریعتر ریزش کند و قاعدگی زودتر از زمان مورد انتظار پایان یابد. در یک مطالعه در دانشگاهی در آتن در زنان نزدیک به سن یائسگی، بررسی‌ها حاکی از افزایش همزمانی رابطه جنسی حین قاعدگی با افزایش میزان زمان و شدت خونریزی رحمی در زنان بود.
افزایش خونریزی از علائمی است که ممکن است افراد بدین خاطر تشویق به برداشتن رحم در دوران نزدیک به یائسگی شوند. بعبارت دیگر احتمال داده شد که افرادی که حین قاعدگی اقدام به نزدیکی نمی‌کنند کمتر تحت عمل هیسترکتومی یا برداشتن رحم قرار می‌گیرند. [۲۵]

نظر فقهاء در مورد نزدیکی هنگام حیض

برخی از این احکام از آیه قرآن استفاده شده و برخی دیگر از روایات اهل بیت (ع) به دست آمده است.
در هر صورت علماء مجامعت با زن حائض را حرام می‌دانند. اما سایر استمتاعات مانند بوسیدن و بازی کردن با، ران زن و مانند آنها حتی ادخال در دبر حائض بنابر اقوا جایز است. اگر چه نزدیکی در دبر حائض کراهت شدیده دارد و احتیاط اجتناب از آن است و همچنین مکروه است بر مرد استمتاع و التذاذ از ما بین ناف تا زانوی حائض و امور نامبرده در صورتی حرام است که وجدانا علم به حیض داشته و یا بر اساس علامات شرعی مثل عادت ماهانه و تمیز و مانند اینها ثابت شده باشد. بلکه همچنین است زنی که مطابق روایات هفت روز را حیض قرار می‌دهد و یا به عادت خویشانش رجوع می‌نماید. و اگر مرد نداند که حائض است و در وقت نزدیکی بفهمد باید فورا از او جدا شود (از قبل بیرون آورد) و همچنین است در صورتی که زن حائض نباشد و در اثناء نزدیکی حائض شود و اگر زن از حیض و یا برطرف شدن آن خبر دهد باید قول او را قبول نمود، بنابراین نزدیکی در صورت اخبار به حیض حرام و در صورت اخبار به پاکی جایز است. [۲۶]

احکام مختلف درمورد آمیزش هنگام حیض

کفاره آمیزش و مقدار آن

برخی مراجع عظام برای آمیزش با همسر در هنگام حیض کفاره قائلند و می‌فرمایند: هر گاه مرد در حال حیض با همسر خود نزدیکی کند مستحبّ است کفاره دهد و کفارۀ آن، در ثلث اول روزهای حیض، یک مثقال طلای سکه دار، یا قیمت آن است (مثقال شرعی هیجده نخود می‌باشد) و اگر در ثلث دوم باشد نیم مثقال و اگر در ثلث سوم باشد یک چهارم مثقال است، (آیت الله مکارم) برخی دیگر احتیاط مستحب (آیات عظام: خویی، تبریزی) و برخی احتیاط واجب (آیت الله لنکرانی) برخی دیگر می‌فرمایند: بهتر است کفاره بدهد.(آیت الله سیستانی) [۲۷]
اگر با زن حائض، چند مرتبه جماع کند و در بین آنها کفاره ندهد، احتیاط واجب آن است که برای هر بار جماع کردن یک کفاره بدهد.
اگر مرد در حال جماع بفهمد زن حائض شده است:
۱- باید فوراً از او جدا شود.
۲- اگر از او جدا نشود، بنابر احتیاط واجب، باید کفاره بپردازد.
اگر مرد با زن حائض زنا کند یا با زن حائض نامحرمی به گمان این که همسرش است جماع کند، احتیاط واجب آن است که کفاره بدهد.
کسی که نمی‌تواند کفاره بدهد، بهتر آن است که صدقه‌ای به فقیر بدهد و اگر نسبت به آن نیز قادر نبود، بنابر احتیاط واجب باید استغفار کند و هر زمان که قدرت یافت، باید کفاره را بپردازد.
درمورد وطی زن حائض از دبر برخی مراجع چون حضرت امام و ... قائلند که این عمل کفاره ندارد و برخی دیگر چون حضرات آیات اراکی، خویی، تبریزی و ... معتقدند که باید کفاره پرداخت نماید. [۲۸]

نزدیکی با کاندوم در حال حیض


آیا مرد می‌تواند برای جلوگیری از انتقال بیماری با استفاده از کاندوم در ایام حیض نزدیکی کند؟
جواب: نباید در ایام حیض در فرج زن جماع نماید و کاندوم یا هر پوشش دیگر، به صرف قرار گرفتن بر روی آلت نمی‌تواند تغییری در حکم ایجاد کند؛ زیرا اصل مسئله حرمت دخول در ایام حیض است و کاندوم نمی‌تواند مانع دخول باشد، بلکه صرفاً پوششی برای رعایت بهداشت و پیش گیری از باردار شدن محسوب می‌شود. [۲۹]

جماع بعد پاک شدن از حیض قبل از غسل


هنگامی که زن از عادت ماهیانه پاک می‌شود، برخی از مسائلی که در دوران حیض، انجامش صحیح نبوده و یا حرام بوده است بر او مباح می‌شود. از جمله این مسائل، طلاق و جماع است که بلافاصله بعد از پاک شدن زن (بدون انجام غسل)، شوهرش می‌تواند او را طلاق داده و یا با او همبستر شود.
البته عده‌ای از مراجع عظام تقلید چنین بیان کرده‌اند که بهتر است جماع بعد از شسته شدن آلت تناسلی زن (اگر چه زن هنوز غسل حیض نکرده) باشد، [۳۰] و برخی دیگر بنابر احتیاط واجب، شستن آلت تناسلی را قبل از جماع و در صورت عدم انجام غسل حیض لازم دانسته‌اند. [۳۱] البته تمامی مراجع محترم تقلید فرموده‌اند که بنابر احتیاط مستحب قبل از غسل، جماع نکنند؛ یعنی بهتر است زن قبل از جماع، غسل نماید. [۳۲]

فرزند حاصل از این آمیزش

سوال: با وجود حرمت مجامعت با زن حائض و یا محرم چنانچه در همان حال حرمت نطفه منعقد شود آیا عنوان حرام زاده در باره او صدق می‌کند یا خیر؟
جواب: حرام زاده‌ای که در ولد الزنا صادق است باین ولد صادق نیست. [۳۳]
حیض شدن در حال نزدیکی
سوال: اگر نداند همسرش عادت ماهانه است و بعد در حال آمیزش متوجه شود یا این که در ابتدای آمیزش حیض نبوده و بعدا شده چه وظیفه‌ای دارد؟
جواب: اگر مرد در حال جماع بفهمد زن حائض شده، باید فوراً از او جدا شود. [۳۴]
اجبار در مجامعت
سؤال: اگر شوهری زنش را در مدت حیض، مجبور به تمکین کرد، حکمش چیست؟
جواب: اگر اجبار به حدی برسد که از زوجه سلب اختیار شود، تکلیفی متوجه او نیست. [۳۵]
سؤال: اگر زنی در زمان حیض، شوهر خود را مجبور به انجام روابط زناشویی کند، حکمش چیست؟
جواب: البته مجبور کردن زن، شوهر خود را به طوری که از وی سلب اختیار شود، عادتا بعید است. ولی بر فرض تحقق چنین امری، مرد گناه ندارد. ولی کفاره آن را بنابر احتیاط، طبق مسأله ۴۵۳ توضیح المسائل بپردازد، و در هر حال کفاره به عهده زن نمی‌آید. [۳۶]
نزدیکی در ایامی که حیض قطعی نیست
سؤال: آیا نزدیکی با زنی که حیضش قطعی نیست جایز است؟
جواب. نزدیکی کردن در روزهایی که حیض زن قطعی نیست، ولی شرعاً باید برای خود حیض قرار دهد حرام است؛ پس زنی که بیشتر از ده روز خون می‌بیند و باید به دستوری که قبلًا ذکر شده روزهای عادت خویشان خود را حیض قرار دهد، شوهرش نمی‌تواند در آن روزها با او نزدیکی نماید. [۳۷]
کفاره نزدیکی با کنیز در زمان حیض
سؤال: کفاره نزدیکی با کنیز در زمان حیض چه قدر است؟
جواب: سه مد گندم یا جو که به مسکین بدهد، هر چند آخر آن باشد، ولی تفریق بر سه مسکین، دلیلی ندارد. بلکه احوط جمع است در کنیز بین دینار و امداد مذکوره(پرداخت سی سیر گندم یا جو)، به سه مسکین، یا ده مسکین، اگر چه به بیش از سه مد باشد، و شاید به دادن یک دینار، مثلًا به ده مسکین، در کنیز احتیاط حاصل شود. [۳۸]
نزدیکی با زنی که با استفاده از قرص حیض نمی‌بیند
سؤال: نزدیکی با زنی که با قرص از حیض جلوگیری می‌کند چه حکمی دارد؟
جواب: اگر خون خارج نشود، حکم حیض را ندارد و نزدیکی اشکال ندارد. [۳۹]

مقاله شناسی

تاثیر حیض بر بزهکاری و بزه دیدگی زنان، ابراهیم یاقوتی و حسین احمری، مجله فقه و اصول، شماره ۳۴

الحیض و الحمل و النفاس بین الفقه و الطب، عمر سلیمان الأشقر، الشریعه و الدراسات الإسلامیه

بررسی علمی علل تحریم مجامعت با همسر حائض از دیدگاه قرآن کریم، ناصر میرزای، اخلاق پزشکی، پاییز ۱۳۸۸ - شماره 9

بهداشت زناشویی و مسائل جنسی از دیدگاه قرآن و طب، مجید دانشگر، اخلاق پزشکیپاییز ۱۳۸۸ - شماره 9

طلاق در ایام حیض و نفاس، جعفر سبحانی، فقه اهل بیت، پاییز و زمستان ۱۳۸۹ - شماره 63-64


کتابشناسی

دانستنیهای زناشوئی ، حسین غزالی اصفهانی مرکز تحقیقات رایانه‌ای قائمیه اصفهان ،1387
احکام روابط زن و شوهر و مسائل اجتماعی آنان مطابق با نظرات آیات و مراجع تقلید، مسعود معصومی، نشر : قم شباب الجنه ۱۳۸۲
احکام جوانان و نوجوانان دانشجویان و دانش آموزان طبق فتاوا و نظریات آیات عظام فاضل لنکرانی بهجت تبریزی، عبدالرحیم موگهی، نشر : قم شفق ۱۳۷۶
احکام بانوان، آیت الله سید محمد شاهرودی، مرکز تحقیقات رایانه‌ای قائمیه اصفهان

سایت شناسی

http://portal.anhar.ir/node/1055#gsc.tab=0
http://www.islamquest.net/fa/archive/question/6224
http://namnak.com/
http://www.114bab.blogfa.com/post-57.aspx
http://www.quranstudies.ir/content/
http://v0.bahjat.ir/index.php/ahkam/esteftahat/73-2011-09-06-09-09-10.html
http://hadana.ir/
http://www.pasokhgoo.ir/node/1108
http://www.porseman.org/q/show.aspx?id=115124
http://hajj.ir/8/2710
http://talabehpasokhgoo.parsiblog.com/Posts/245
http://www.porseman.org/q/show.aspx?id=448608
http://namnak.com/
http://islampedia.ir/fa/1391/02/

فهرست منابع

احکام پزشکی، ناصر مکارم شیرازی، انتشارات مدرسه امام علی بن ابی طالب علیه السلام، قم - إیران، اول، ۱۴۲۹ ه‍ ق
استفتاءات محمد تقی بهجت گیلانی، فومنی، ۴ جلد، دفتر حضرت آیه الله بهجت، قم - ایران، اول، ۱۴۲۸ ه‍ ق
استفتاءات، سید روح الله موسوی خمینی، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، پنجم، ۱۴۲۲ ه‍ ق
بحار الأنوار( ط- بیروت)،مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی ، محقق / مصحح: جمعی از محققان ، تعداد جلد: ۱۱۱، ناشر: دار إحیاء التراث العربی ، بیروت ، سال چاپ: ۱۴۰۳ ق، چاپ: دوم
تحریر الوسیله، نویسنده: خمینی، سید روح اللّه موسوی، ناشر: مؤسسه مطبوعات دار العلم، چاپ: اول، قم
تفسیر نمونه، جمعی از نویسندگان زیر نظر آیت الله مکارم، دار الکتب الاسلامی، تهران
توضیح المسائل ، سید روح الله موسوی خمینی ، (محشی )، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، هشتم، ۱۴۲۴ ه‍ ق
جامع المسائل، محمد فاضل موحدی لنکرانی، انتشارات امیر قلم، قم - ایران، چاپ یازدهم.
رساله احکام بانوان، جواد بن علی تبریزی، ایران ، اول، ه ق
طب در قرآن، عبدالحمید دیاب و احمد قرقوز ، مترجم: کمال روحانی، ناشر : آرا: پیرانشهر.
علل الشرائع ، ابن بابویه، محمد بن علی ، کتاب فروشی داوری ، قم ، چاپ: ۱۳۸۵ ش / ۱۹۶۶ م
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، نویسنده: جمعی از پژوهشگران زیر نظر شاهرودی، سید محمود هاشمی، ناشر: مؤسسه دائره المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت علیهم السلام، ۱۴۲۶ ه‍ ق، چاپ: اول، قم- ایران، شابک: ۵- ۶- ۹۰۶۶۳- ۹۶۴، محقق/ مصحح: محققان مؤسسه دائره المعارف فقه اسلامی
فقه الصادق، محمدصادق الحسینی الروحانی، نشر : قم: دار الکتاب.
فقه و حقوق (مجموعه آثار)، شهید مرتضی مطهری، قم - ایران، اول، ه‍ ق
الکافی( ط- الإسلامیه)، کلینی، محمد بن یعقوب بن اسحاق ، محقق / مصحح: غفاری علی اکبر و آخوندی، محمد، دار الکتب الإسلامیه، تهران ، ۱۴۰۷ ق ، چاپ: چهارم.
لغت نامه دهخدا و فرهنگ معین. http://www.vajehyab.com/?q
مجمع البیان فی تفسیرالقرآن، ابو علی فضل بن حسن طبرسی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۹ ق
مجمع المسائل ، سید محمد رضا موسوی گلپایگانی، دار القرآن الکریم، قم - ایران، دوم، ۱۴۰۹ ه‍ ق
مرآه العقول فی شرح أخبار آل الرسول، محمد باقر بن محمد تقی مجلسی، محقق / مصحح: رسولی محلاتی، هاشم ، دار الکتب الإسلامیه، تهران ، چاپ: ۱۴۰۴ ق
مسأله حجاب، شهید مرتضی مطهری، انتشارات قایمیه. اصفهان.
مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل ، نوری، حسین بن محمد تقی ، محقق / مصحح: مؤسسه آل البیت علیهم السلام، مؤسسه آل البیت علیهم السلام ، قم ، ۱۴۰۸ ق ، چاپ: اول
مکارم الأخلاق ، حسن بن فضل طبرسی، ناشر: الشریف الرضی ، قم ۱۴۱۲ ق / ۱۳۷۰ ش چاپ: چهارم
من لا یحضره الفقیه ، ابن بابویه، محمد بن علی ، محقق / مصحح: غفاری، علی اکبر، ناشر: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ، قم ، ۱۴۱۳ ق ، چاپ: دوم
الوافی ، محمد محسن بن شاه مرتضی فیض کاشانی،کتابخانه امام أمیر المؤمنین علی علیه السلام ، اصفهان ۱۴۰۶ ق
وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، محمد بن حسن ، محقق / مصحح: مؤسسه آل البیت علیهم السلام ، ناشر: مؤسسه آل البیت علیهم السلام ، قم چاپ: ۱۴۰۹ ق.

پانویس

  1. - فرهنگ نامه معین، واژۀ آمیزش
  2. توضیح المسائل المحشی للامام الخمینی، مقدمه باب نکاح
  3. ttp://wikifeqh.ir/-
  4. کتاب الطهاره امام خمینی، ، ج 1، ص 129
  5. فقه الصادق، محمدصادق الروحانی، ج 2، ص 151
  6. لکافی (ط - الإسلامیه)، ج 5، ص: 538-
  7. الوافی، ج 22، ص: 7377
  8. من لا یحضره الفقیه - ترجمه، ج 1، ص: 133 8
  9. مکارم الأخلاق، ص: 212 9
  10. علل الشرائع، ج 1، ص: 8210
  11. سائل الشیعه، ج 2، ص: 318-11
  12. الکافی (ط - الإسلامیه)، ج 7، ص: 24312
  13. رآه العقول فی شرح أخبار آل الرسول، ج 24، ص: 357-13
  14. تفسیر نمونه، ج 2، صص 92-91
  15. فقه و حقوق (مجموعه آثار)؛ ج 19، ص: 419
  16. مسأله حجاب، ص 35
  17. تفسیر نمونه، ج 2، ص 92
  18. امام خمینی (ره)، تحریر الوسیله، و رساله عملیه مراجع معظم تقلید، مبحث احکام حائض.
  19. مجمع البیان فی تفسیرالقرآن، ج ۲، ص۵۷۴
  20. ttp://islampedia.ir/fa/1391/02/-
  21. تفسیر نمونه، ج 2، صص 94-93
  22. برگرفته از طب در قرآن، صص 51-50
  23. تفسیر نمونه، ج 2، صص 93-92
  24. فلسفه احکام، ص 258 و 270 به نقل از کتاب اسلام و علم امروز، ص 428 و سایت پرسمان.
  25. ttp://namnak.com/-
  26. تحریر الوسیله - ترجمه؛ ج 1، ص: 93
  27. توضیح المسائل (محشی - امام خمینی)، ج 1، ص: 262 27
  28. توضیح المسائل (محشی - امام خمینی)؛ ج 1، ص: 262
  29. - مسائل مرتبط در سایت اسلام کوئست با شماره‌های ۴۵۱-۴۶۳٫
  30. حضرات آیات خویی، تبریزی، زنجانی.
  31. حضرت آیت الله سیستانی.
  32. - توضیح المسائل (المحشی للإمام الخمینی)، ج ۱، ص ۲۶۶٫
  33. مجمع المسائل (للگلبایگانی)؛ ج 2، ص: 17733
  34. رساله احکام بانوان (تبریزی)؛ ص: 56
  35. جامع المسائل (فارسی - فاضل)؛ ج 1، ص: 438
  36. جامع المسائل (فارسی - فاضل)؛ ج 1، ص: 43936
  37. استفتاءات (بهجت)؛ ج 1، ص: 30037
  38. من لا یحضره الفقیه، ج 1، ص: 9638
  39. استفتاءات (بهجت)؛ ج 1، ص: 29839