فرهنگ مصادیق:استفاده از ظروف طلا

از پژوهشکده امر به معروف
(تغییرمسیر از استفاده از ظروف طلا)
پرش به: ناوبری، جستجو
استفاده از ظروف طلا

کتب مرتبط

ردیف عنوان

مقالات مرتبط

ردیف عنوان
۱ احکام ظرفها
۲ احکام خرید ظروف طلا و نقره
۳ ظروف طلا و نقره

مصادیق مرتبط

ردیف عنوان
۱ استفاده از بازی رایانه ای گمراهگر
۲ استفاده از ظروف نقره
۳ استفاده شخصی از امکانات دولتی
۴ استفاده شخصی از امکانات مردمی
۵ رعایت اولویت در استفاده از بیت المال
۶ استعمال زیورآلات طلا برای مرد
۷ زینت کردن مسجد با طلا
۸ خوردن از ظروف طلا و نقره

چندرسانه‌ای مرتبط

ردیف عنوان

مرتبط‌های بوستان

ردیف عنوان

نرم‌افزارهای مرتبط

ردیف عنوان

اقسام ظرف – ویکی فقه

مقدمه

ظرف به لحاظ ماده‌ای که از آن ساخته می‌شود سه گونه است: ساخته شده از طلا و نقره؛ از پوست یا استخوان حیوانات و از غیر مواد یاد شده [۱] هر یک از این ظروف دارای احکامی است که به آنها اشاره می‌شود.


احکام ظروف ساخته شده از طلا و نقره

بدون تردید، خوردن و آشامیدن از ظروف طلا و نقره حرام است؛ [۲] لیکن در اینکه هر نوع استفاده از ظروف، حتی زینت کردن به آن حرام است یا تنها خوردن و آشامیدن، اختلاف می‌باشد. مشهور همه انواع استفاده از آن را حرام می‌دانند؛ بلکه بر آن ادعای اجماع شده است [۳] [۴] [۵].

حکم صرف نگهداری ظروف طلا و نقره

آیا صرف نگهداری ظروف، بدون استفاده از آن نیز حرام است یا نه؟ اختلاف می‌باشد. مشهور آن را نیز حرام می‌دانند [۶].

خوردن و نوشیدن از ظرف طلا و نقره

در اینکه حرمت خوردن و نوشیدن از ظرف طلا و نقره به خوردنی و نوشیدنی موجود در ظرف نیز سرایت می‌کند و آن را حرام می‌گرداند یا نه، اختلاف می‌باشد. قول دوم مشهور است [۷][۸][۹] [۱۰] [۱۱].

حکم وضو و غسل با آب ظرف نقره و طلا

بنابر قول به حرمت مطلق استعمال، در صورت وضو یا غسل با آب موجود در ظرف طلا و نقره، آیا وضو یا غسل صحیح است یا باطل؟ اقوال به شرح زیر مختلف است.
بطلان وضو و غسل مطلقا [۱۲].
صحت آن دو مطلقا[۱۳][۱۴] [۱۵].
بطلان، در صورتی که وضو یا غسل، ارتماسی باشد و صحّت در صورت ارتماسی نبودن آن دو[۱۶][۱۷].
بطلان مطلقا در فرض انحصار آب به آب موجود در ظرف طلا و نقره و در فرض عدم انحصار، در صورتی که وضو یا غسل ارتماسی انجام گیرد؛ اما اگر ارتماسی انجام نشود محکوم به صحّت است [۱۸].
دیدگاه چهارم به اضافه قول به بطلان وضو یا غسل در صورت ریختن آب از ظرف نیز و قول به صحّت در صورت برداشتن آب از ظرف با دست[۱۹].
اگر کسی از روی جهل به موضوع (طلا یا نقره بودن ظرف) از ظرف طلا یا نقره وضو بگیرد یا غسل کند، عملش صحیح است؛ اما اگر این اقدام از روی جهل به حکم باشد، در صورتی که در جهل خود معذور نباشد (جاهل مقصر باشد) به اجماع ادعا شده حکم او حکم عامد است و در نتیجه وضو یا غسلش باطل خواهد بود؛ لیکن اگر در جهل خود معذور (جاهل قاصر) باشد، آیا وضوی او صحیح است یا نه؟ اختلاف می‌باشد. قول به صحّت به مشهور نسبت داده شده است [۲۰][۲۱] [۲۲][۲۳]] برخی وضو و غسل ارتماسی را مطلقا چه از روی جهل به حکم باشد یا موضوع باطل دانسته‌اند [۲۴].

حکم معامله ظروف طلا و نقره

بنابر قول به حرمت انواع استفاده حتی نگهداری از ظروف طلا و نقره، خرید و فروش، ساختن و گرفتن اجرت بر آن حرام است؛ بلکه از بین بردن صورت و شکل و نه مادّه آن واجب می‌باشد؛ بدون آنکه ضمانی متوجه از بین برنده باشد؛ لیکن بنابر قول به جواز استفاده از آن در غیر خوردن و نوشیدن یا جواز نگهداری آن، داد و ستد و نیز ساختن آن به این غرض اشکال ندارد [۲۵][۲۶]] برخی معاصران، خرید و فروش آن را مطلقا جایز می‌دانند [۲۷].

حکم استفاده از ظروف طلا و نقره روکش دار

استفاده از ظروف طلا و نقره، حتی با داشتن روکشی از جنس دیگر، همچون مس حرام است [۲۸] [۲۹][۳۰].
استفاده از ظروف ساخته شده از طلا و نقره، در صورتی که عنوان یکی از آن دو (ظرف طلا یا نقره) بر آن صادق باشد، حرام است. در غیر این صورت آیا استفاده از آن حرام است یا نه؟ اختلاف می‌باشد [۳۱] [۳۲] [۳۳] [۳۴]] استفاده از ظرفی که از طلا یا نقره با فلزی دیگر ساخته شده، چنانچه عنوان ظرف طلا یا نقره بر آن صدق کند حرام و در غیر این صورت جایز است [۳۵] [۳۶] [۳۷].

حکم استفاده از ظروف مُفَضَّض

عنوان مفضّض به ظرفی اطلاق می‌شود که قطعه‌هایی از نقره جهت تزیین در آن به کار رفته یا بعض آن از نقره باشد و یا روکش نقره‌ای داشته باشد. در اینکه عنوان یاد شده بر ظرفی که با نقره آب داده شده صدق می‌کند یا نه، اختلاف است [۳۸][۳۹][۴۰][۴۱] [۴۲]] چنان که صدق عنوان یاد شده بر ظرفی که قطعاتی از نقره به صورت حلقه یا زنجیر در آن به کار رفته محل اشکال و اختلاف است [۴۳][۴۴].
استفاده از ظرف مفضّض بنابر قول مشهور جایز، اما مکروه است؛ [۴۵] لیکن هنگام نوشیدن واجب است از نهادن دهان بر قطعه نقره‌ای اجتناب گردد [۴۶].آیا ظرفی که بعض آن با نقره آب داده شده بنابر قول به شمول عنوان مفضّض بر آن نیز همین حکم (وجوب اجتناب از گذاشتن دهان بر محل نقره) را دارد یا نه؟ اختلاف است. بنابر قول به اجتناب، چنانچه تمامی ظرف با نقره آب داده شده باشد، باید از نهادن دهان بر تمامی اطراف ظرف اجتناب کرد [۴۷][۴۸][۴۹] [۵۰].
استفاده از ظرفی که روکش نقره دارد، در صورتی که روکش آن به گونه‌ای باشد که در صورت جدا شدن از ظرف، ظرفی مستقل به شمار رود، حرام است؛ [۵۱]لیکن برخی گفته‌اند: در صورتی که روکش چسبیده به ظرف باشد و با آن یکی به شمار رود، استفاده از آن جایز است [۵۲].

حکم استفاده از ظروف مُذَهَّب

آیا ظرف تزیین شده با طلا حکم ظرف تزیین شده با نقره (مفضّض) را دارد یا نه؟ اختلاف است [۵۳][۵۴] [۵۵] [۵۶]] بسیاری از فقها متعرض حکم مذهّب نشده‌اند.

زکات ظروف طلا و نقره

ظروف طلا و نقره زکات ندارند[۵۷]

حکم ظروف ساخته شده از پوست یا استخوان حیوانات

جواز استفاده از ظروف ساخته شده از پوست حیوانات مشروط به نجس العین نبودن و مذکی بودن آن حیوان است [۵۸][۵۹]] در اینکه در حیوان حرام گوشت، علاوه بر تذکیه، دباغی بودن پوست نیز شرط جواز استفاده از آن است یا نه، اختلاف می‌باشد [۶۰] البته اگر ظرف از پوست حیوانی که خون جهنده ندارد ساخته شده باشد، جواز استفاده از آن مشروط به تذکیه نخواهد بود؛ زیرا بدون تذکیه نیز پاک است [۶۱].
استفاده از ظرفی که از پوست حیوان نجس العین، همچون سگ و خوک و یا از مردار (حیوان تذکیه نشده) ساخته شده، در چیزهایی که طهارت در آنها شرط است، مانند خوردن، آشامیدن، وضو و غسل جایز نیست؛ لیکن آیا در چیزهایی که طهارت در آنها شرط نیست، مانند آب و غذا دادن به حیوانات، جایز است یا نه؟ اختلاف می‌باشد [۶۲][۶۳][۶۴]] در جواز استفاده از ظرف ساخته شده از استخوان حیوانات، تنها پاک بودن حیوان کفایت می‌کند و نیازی به تذکیه نیست. بنابر این، ساختن ظرف از استخوان حیوان نجس، همچون سگ و خوک جایز نیست [۶۵] [۶۶].

حکم استفاده از ظروف نفیس و گران بها

استفاده از ظروف نفیس و گران قیمتِ ساخته شده از غیر طلا و نقره جایز است؛ خواه منشأ ارزشمندی آنها ساخته شدن از مواد گران بها همچون یاقوت و الماس باشد یا کارهای هنری ای که روی آنها انجام گرفته است [۶۷][۶۸].

احکام ظرف به لحاظ حالات عارض بر آن

ظروف مباح در برخی موارد به سبب عروض بعضی حالات، حکم دیگری پیدا می‌کنند که مهم‌ترین آنها عبارت اند از:

ظرف غصبی

استفاده از ظرف غصبی، بلکه هر نوع تصرفی در آن حرام است. بنابر این، وضو گرفتن یا غسل کردن با آب موجود در ظرف غصبی حرام خواهد بود؛ [۶۹] [۷۰]] لیکن در صورت اقدام به این عمل، آیا وضو و غسلش صحیح است یا باطل؟ اختلافی که در وضو یا غسل با آب موجود در ظرف طلا و نقره گذشت، در این مسئله نیز جریان دارد [۷۱][۷۲].

ظرف متنجس

ظرفی که بر اثر تماس با نجاست، نجس شده است، تطهیر آن برای استفاده در چیزهایی که مشروط به پاک بودن است، مانند خوردنی، نوشیدنی و آب غسل و وضو، واجب است[۷۳]

پاک کردن ظرف نجس

در تطهیر ظرف متنجس، علاوه بر شرایط عمومی تطهیر، از قبیل پاک و مطلق بودن آب و زوال عین نجاست، شرایط خاصی از قبیل تعدد شستن و خاک مال کردن نیز وجود دارد که به آنها اشاره می‌شود.

در غیر نجاستهای خاص

در اینکه در تطهیر ظرف نجس در غیر نجاسات خاص، تعدد شستن لازم است یا نه، دیدگاه‌ها مختلف است: کفایت یک بار شستن مطلقا؛ [۷۴][۷۵]] لزوم سه بار شستن مطلقا؛ [۷۶][۷۷] [۷۸]] تفصیل بین تطهیر با آب قلیل که باید سه بار شسته شود و آب کثیر که یک بار شستن کفایت می‌کند [۷۹] [۸۰] و دو بار شستن در آب قلیل [۸۱].

در نجاستهای خاص

به ولوغ سگ

بنابر قول مشهور، ظرفی که به ولوغ سگ نجس شده است؛ یعنی سگ آن را لیسیده یا از آن چیز مایعی خورده، باید ابتدا آن را خاک مالی کرد و سپس دو بار شست [۸۲][۸۳]] در اینکه خاک مالی تنها در صورت شستن ظرف با آب قلیل لازم است یا مطلقا؛ هرچند با آب کثیر شسته شود، اختلاف می‌باشد. مشهور قول دوم است [۸۴] نیز در اینکه دو بار شستن، به شستن با آب قلیل اختصاص دارد یا مطلقا لازم است، حتی اگر با آب کثیر شسته شود، اختلاف است [۸۵] [۸۶]] همچنین در اینکه آیا بعد از تطهیر با آب، ظرف را باید خشک کرد یا لازم نیست؟ اختلاف می‌باشد. مشهور قائل به قول دوم اند؛ [۸۷] لیکن برخی خشک کردن ظرف را لازم دانسته‌اند [۸۸][۸۹] [۹۰].
چنانچه ظرفی با آب دهان سگ بدون ولوغ یا رطوبت بدن آن و یا افتادن سگ به درون ظرف، نجس شود، بنابر قول مشهور، خاک مالی لازم نیست [۹۱].

به ولوغ خوک یا مردار موش

بنابر قول مشهور میان متأخران، ظرفی که با ولوغ خوک نجس شده است باید هفت بار شسته شود و نیازی به خاک مالی کردن نیست [۹۲][۹۳]] برخی قدما خوک را به سگ ملحق کرده و در نتیجه یک بار خاک مالی و دو بار شستن را لازم دانسته‌اند [۹۴]
در اینکه لزوم هفت مرتبه شستن بنابر قول نخست، اختصاص به شستن با آب قلیل دارد یا مطلقا لازم است، هرچند با آب کثیر شسته شود، مسئله اختلافی است. بنابر قول نخست، یک بار شستن با آب کثیر کفایت می‌کند؛[۹۵] لیکن بنابر قول دوم، در لزوم هفت بار شستن فرقی میان آب قلیل و کثیر نیست [۹۶][۹۷].
بنابر قول مشهور، ظرفی که موش صحرایی در آن مرده باشد، باید هفت بار شسته شود [۹۸]در اینکه لزوم تعدد شستن، به آب قلیل اختصاص دارد یا نه، اختلافی که در ولوغ خوک گذشت اینجا نیز مطرح است.

به شراب

بنابر قول منسوب به مشهور، ظرف متنجس به شراب باید هفت بار شسته شود تا پاک گردد [۹۹][۱۰۰]] برخی، سه بار شستن را لازم دانسته‌اند [۱۰۱][۱۰۲]] برخی دیگر، همچون سایر نجاسات، یک بار شستن را کافی دانسته‌اند [۱۰۳] [۱۰۴]] برخی، دو مرتبه شستن را در همه نجاسات جز ولوغ لازم دانسته‌اند [۱۰۵] آیا لزوم تعدد شستن بنابر قول به آن، اختصاص به شستن با آب قلیل دارد یا از این جهت تفاوتی میان آب قلیل و کثیر نیست؟ مسئله اختلافی است[۱۰۶]
در اینکه حکم یاد شده اختصاص به خمر دارد یا در همه انواع مست کننده‌ها جاری می‌باشد، اختلاف است [۱۰۷] [۱۰۸]

چگونگی تطهیر ظروف متنجس

با آب قلیل

ظرف متنجس با آب قلیل دو گونه قابل تطهیر است: نخست آنکه سه بار آن را از آب پر کنند و خالی نمایند و دیگر آنکه سه بار آب به درون ظرف بریزند و در هر بار در ظرف بچرخانند؛ به گونه‌ای که به تمامی جاهای نجس برسد و سپس بیرون بریزند [۱۰۹] برخی در کفایت گونه نخست تطیهر اشکال کرده‌اند [۱۱۰]

با آب کثیر

بنابر قول منسوب به مشهور، ظرف متنجس به هر نوع نجاستی، حتی ولوغ سگ یا خمر با یک بار شستن در آب کثیر پاک می‌شود؛ لیکن در متنجس به ولوغ، قبل از شستن باید خاک مالی شود. بنابر این، تعدد شستن اختصاص به آب قلیل دارد[۱۱۱][۱۱۲].

ظروف بزرگ ثابت

ظرفهای بزرگی که قابلیت جابه جایی ندارند در صورت نجس شدن به یکی از روشهای زیر تطهیر می‌گردند:
سه بار پر کردن از آب و هر بار با ظرفی خالی کردن.
آب را به داخل ظرف ریختن و رساندن آن با دست یا وسیله‌ای دیگر به تمامی جاه‌های نجس و سپس خالی کردن ظرف. این عمل باید سه بار تکرار شود.
رساندن آب به تمامی جاهای نجس ظرف به وسیله‌ای چون آفتابه از پایین به بالا یا بالعکس و خالی کردن آن.آیا لازم است هر بار غساله را بیرون بریزند یا نه؟ همچنین آیا لازم است وسیله‌ای را که با آن غساله را بیرون می‌ریزند هر بار شسته شود یا نه؟ مسئله اختلافی است [۱۱۳].
به تصریح گروهی از فقها، ظرفهای بزرگ غیر قابل انتقال و نیز ظرفهای ثابت کار گذاشته شده درون ساختمان یا زمین، با تابش خورشید پاک می‌شوند [۱۱۴][۱۱۵][۱۱۶] [۱۱۷].

حکم وضو گرفتن از آب ظروف نقش دار

بنابر قول مشهور، وضو گرفتن از ظرفهایی که تصویر موجودات دارای روح، همچون انسان و حیوان بر آنها نقش بسته مکروه است [۱۱۸][۱۱۹] [۱۲۰].

پا نویس

  1. کشف اللثام، ج۱، ص۴۸۲ -۴۸۷
  2. جواهر الکلام، ج۶، ص۳۲۸
  3. منتهی المطلب، ج۳، ص۳۲۴
  4. مدارک الاحکام، ج۲، ص۳۸۰
  5. جواهرالکلام، ج۶، ص۳۳۰
  6. جواهر الکلام، ج۶، ص۳۴۲- ۳۴۳
  7. تذکره الفقهاء، ج۲، ص۲۲۶
  8. ذکری الشیعه، ج۱، ص۱۴۸
  9. جواهر الکلام، ج۶، ص۳۳۲
  10. التنقیح (الطهاره)، ج۳، ص۳۳۲
  11. المعتبر، ج۱، ص۴۵۶
  12. کشف الغطاء، ج۱، ص۳۴۳ -۳۴۴
  13. المبسوط، ج۱، ص۱۳
  14. المهذب، ج۱، ص۲۸
  15. الفتاوی الواضحه (صدر)، ج۱، ص۱۶۵
  16. منهاج الصالحین (سید محسن حکیم)، ج۱، ص۴۷
  17. الصالحین منهاج الصالحین (خویی)، ج۱، ص۳۵
  18. مصباح الفقیه، ج۸، ص۳۶۱
  19. العروه الوثقی، ج۱، ص۳۹۵
  20. العروه الوثقی، ج۱، ص۵۰۵
  21. مستمسک العروه، ج۲، ص۱۸۲
  22. فقه الشیعه، ج۶، ص۲۷۲ -۲۷۴
  23. مهذب الاحکام، ج۲، ص۱۶۳ -۱۶۴
  24. فقه الشیعه، ج۶، ص۲۷۲ -۲۷۳
  25. جواهرالکلام، ج۶، ص۳۴۳
  26. مصباح الهدی، ج۲، ص۴۵۱
  27. التنقیح (الطهاره)، ج۳، ص۳۱۹
  28. منتهی المطلب، ج۳، ص۳۲۷
  29. ذکری الشیعه، ج۱، ص۱۴۹
  30. روض الجنان، ج۱، ص۴۵۸
  31. مستمسک العروه، ج۲، ص۱۷۰
  32. مصباح الهدی، ج۲، ص۴۵۸- ۴۵۹
  33. المعالم المأثوره، ج۴، ص۲۹
  34. العروه الوثقی، ج۱، ص۲۹۳
  35. العروه الوثقی، ج۱، ص۲۹۳
  36. مصباح الهدی، ج۲، ص۴۵۸
  37. فقه الشیعه، ج۶، ص۲۴۶
  38. جواهر الکلام، ج۶، ص۳۳۶
  39. کتاب الطهاره (شیخ انصاری)، ج۵، ص۳۴۶
  40. مصباح الهدی، ج۲، ص۴۵۶
  41. فقه الشیعه، ج۶، ص۲۳۹
  42. کشف الغطاء، ج۲، ص۳۹۴
  43. بحار الانوار، ج۶۶، ص۵۴۷
  44. مصباح الفقیه، ج۸، ص۳۷۴
  45. جواهر الکلام، ج۶، ص۳۴۰
  46. الا کفایه الاحکام، ج۱، ص۷۴
  47. کشف الغطاء، ج۲، ص۳۹۴
  48. العروه الوثقی، ج۱، ص۲۹۳
  49. مصباح الهدی، ج۲، ص۴۵۷
  50. مهذب الاحکام، ج۲، ص۱۵۲ -۱۵۳
  51. العروه الوثقی، ج۱، ص۲۹۳
  52. مصباح الهدی، ج۲، ص۴۵۲- ۴۵۳
  53. جواهر الکلام، ج۶، ص۳۴۲
  54. مصباح الفقیه، ج۸، ص۳۷۰- ۳۷۱
  55. مصباح الهدی، ج۲، ص۴۵۷ -۴۵۸
  56. منتهی المطلب، ج۳، ص۳۲۹
  57. جواهر الکلام، ج۱۵، ص۱۸۳
  58. قواعد الاحکام، ج۱، ص۱۹۷
  59. ذکری الشیعه، ج۱، ص۱۴۹
  60. البیان، ص۹۷
  61. مستمسک العروه، ج۲، ص۱۵۴- ۱۵۵
  62. العروه الوثقی، ج۱، ص۲۸۹
  63. مستمسک العروه، ج۲، ص۱۵۴
  64. التنقیح (الطهاره)، ج۳، ص۲۹۳
  65. القواعد الاحکام، ج۱، ص۱۹۷
  66. ذکری الشیعه، ج۱، ص۱۴۹
  67. کشف اللثام، ج۱، ص۴۸۶
  68. جواهر الکلام، ج۶، ص۳۴۳ -۳۴۴
  69. العروه الوثقی، ج۱، ص۳۸۱
  70. العروه الوثقی، ج۱، ص۵۰۴
  71. العروه الوثقی، ج۱، ص۲۸۹
  72. التنقیح (الطهاره)، ج۳، ص۳۳۶ -۳۳۷
  73. جواهر الکلام، ج۶، ص۹۹
  74. روض الجنان، ج۱، ص۴۶۱
  75. مدارک الاحکام، ج۲، ص۳۹۶
  76. المهذب، ج۱، ص۲۸
  77. إصباح الشیعه، ص۲۶
  78. الإقتصاد، ص۲۵۴
  79. العروه الوثقی، ج۱، ص۲۲۴- ۲۲۵
  80. منهاج الصالحین (خویی)، ج۱، ص۱۲۰
  81. اللمعه الدمشقیه، ص۱۶
  82. جواهر الکلام، ج۶، ص۳۶۱
  83. التنقیح (الطهاره)، ج۳، ص۵۰
  84. جواهر الکلام، ج۶، ص۳۶۶ -۳۶۷
  85. جواهر الکلام، ج۶، ص۳۶۷ -۳۶۸
  86. توضیح المسائل مراجع، ج۱، ص۱۰۰- ۱۰۱، م ۱۵۰
  87. التنقیح (الطهاره)، ج۳، ص۵۲
  88. المقنع، ص۳۷
  89. المقنعه، ص۶۵
  90. الحدائق الناضره، ج۵، ص۴۸۳ -۴۸۴
  91. جواهر الکلام، ج۶، ص۳۵۶- ۳۵۷
  92. الحدائق الناضره، ج۵، ص۴۹۲
  93. فقه الشیعه، ج۵، ص۱۱۱
  94. الخلاف، ج۱، ص۱۸۶
  95. منهاج الصالحین (سید محسن حکیم)، ج۱، ص۱۶۵
  96. منهاج الصالحین (خویی)، ج۱، ص۱۲۰
  97. الفتاوی الواضحه (صدر)، ج۱، ص۳۴۵
  98. فقه الشیعه، ج۵، ص۱۱۳- ۱۱۴
  99. جامع المقاصد، ج۱، ص۱۹۱
  100. . روض الجنان، ج۱، ص۴۶۱
  101. الخلاف، ج۱، ص۱۸۲
  102. المهذب، ج۲، ص۴۲۹
  103. المعتبر، ج۱، ص۴۶۱
  104. المنتهی المطلب، ج۳، ص۳۴۴ -۳۴۵
  105. الروضه البهیه، ج۱، ص۳۰۷ ۳۰۸
  106. التنقیح (الطهاره)، ج۳، ص۵۷ -۵۸
  107. مستند الشیعه، ج۱، ص۲۹۳
  108. . المبسوط، ج۱، ص۱۵
  109. العروه الوثقی، ج۱، ص۲۲۵
  110. جواهر الکلام، ج۶، ص۳۷۶
  111. الحدائق الناضره، ج۵، ص۴۸۹- ۴۹۱
  112. مهذب الاحکام، ج۲، ص۳۳- ۳۵
  113. العروه الوثقی، ج۱، ص۲۴۰ -۲۴۱
  114. کشف اللثام، ج۱، ص۴۵۷
  115. جواهر الکلام، ج۶، ص۲۶۳
  116. تحریر الوسیله، ج۱، ص۱۳۰
  117. العباد (گلپایگانی)، ج۱، ص۱۲۰
  118. مستند الشیعه، ج۲، ص۱۸۰
  119. البیان، ص۵۰
  120. کشف الغطاء، ج۲، ص۹۹
منبع:سایت ویکی فقه - 1395/02/20