فرهنگ مصادیق:استمناء (خود ارضائی)

از پژوهشکده امر به معروف
(تغییرمسیر از استمناء (خود ارضائی))
پرش به: ناوبری، جستجو
استمناء (خود ارضائی)

نویسنده: صالح ویسی
تهیه وتدوین: پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر قم-95/8/20
کلمات کلیدی: استمناء، خودارضایی، انحراف جنسی..

مقدمه

یکی از نیرومندترین غرایز، نیروی شهوت و غریزه جنسی است. این نیرو که از ابتدای تولد به صورت نهفته در وجود آدمی به ودیعه نهاده شده است، تا زمان بلوغ هم چنان دوران آرام و بی تحرکی را پشت سر می‌گذارد، اما به محض شروع دوران نوجوانی آرام، آرام زمان بیداری و هیجان آن فرا می‌رسد و رفته رفته تمامی وجود نوجوان را در بر می‌گیرد و بر تمامی رفتار انسان اثر می‌گذارد. به همین دلیل غریزه جنسی و نیروی شهوت فرد را با مشکلاتی مواجه می‌سازد، که باید آن را به روشهای علمی و دینی کنترل و مهار نمود.
امام علی(ع) می‌فرمایند: با سعی و مجاهدت فضایل اخلاقی را به نفس سرکش خود تحمیل کن، زیرا خواهش طبیعی بشر بر شهوات و رذایل اخلاقی است.» [۱] در بیان دیگری می‌فرمایند: ترک گناه سخت است و سخت تر از آن ترک بهشت است. [۲] پیروی از شهوات بدترین درد هاست و باید بدانیم که با سخت‌ترین بیماری‌ها طرف هستیم و اگر راهکاری برای مقابله با این غریزه سرکش پیدا نکنیم در منجلاب شهوانی غیر انسانی غرق خواهیم شد.
هدف نگارنده از این مقاله بیان راهکارهایی برای پیشگیری و درمان این رذیله اخلاقی بر مبنای آیات و روایات و کلام علماء است، که در ضمن نکاتی به آنها اشاره می‌نماییم.

مفهوم شناسی

الف) در لغت: استمناء در لغت به معنای خروج منی، آب بیرون کردن، تلاش برای خروج منی و جلق زنی آمده است. [۳]
ب) در اصطلاح: استمناء مصدر باب استفعال و از ریشه «استمنی یستمنی» به معنی بازی کردن با آلت تناسلی و بیرون آوردن آب منی بوسیله دست می‌باشد.
استمناء عبارتست از این که شخص با خود کاری کند که منی از او خارج شود [۴]؛ لازم نیست این عمل با وسیله‌ای انجام گیرد؛ بلکه ممکن است با نگاه به عکس مبتذل یا فکر ملاعبه، معاشقه و نزدیکی با جنس مخالف نیز استمناء و خودارضایی صورت گیرد.

استمناء از دیدگاه پزشکان

برای درک مضرات استمناء ابتدا مسیر عصبی یک تحریک جنسی تا انزال را طی عمل نزدیکی بطور ساده مرور می‌کنیم. ابتدا نعوظ با تحریکات دو مسیر، یکی مسیر رفلکسی که ناشی ازتحریک حس پنجگانه بخصوص لامسه و بینائی، و دیگری مسیر ذهنی که ناشی از تحریکات ذهنی است شروع می‌گردد.
از طریق این دو مسیر مراکز نخاعی و فوق نخاعی و سیستم عصبی مرکزی و هیپوتالاموس، ابتدا منجر به بروز نعوظ و سپس ادامه و استمرار تحریکات مراکز جنسی مغز، شدت تحریکات به حدی بالا می‌رود که به حد آستانه ارضای جنسی فرد برسد و عمل انزال صورت گیرد. این مسیر طبیعی تا انزال، با عمل نزدیکی می‌تواند رخ دهد و یا طی مرحله خواب انجام شود. در این مرحله در افراد سالم نعوظ آلت تناسلی ایجاد شده و خواب دیدن و رویا نیز رخ می‌دهد. طی نعوظ ممکن است همراه با تحریکات جنسی ناشی از رویای شبانه، میزان تحریکات به حد آستانه انزال رسیده و منجر به ارضای جنسی و انزال طبیعی گردد ( محتلم شدن یا جنابت ).
آنچه توضیح داده شد مسیر طبیعی ارضای جنسی و انزال بود ولی طی عمل استمناء مسیر تحریکات رفلکسی ناشی از حس‌های پنج گانه، بجای حس لمس تمامی بدن، محدود به حس لمس موضعی ناحیه محدودی از آلت تناسلی می‌باشد. همچنین تحریک سایر احساس مانند بینائی، شنوائی و حتی بویائی که طی عمل نزدیکی اهمیت دارد در حد صفر خواهد بود.
لذا جهت رسیدن به آستانه ارضای جنسی، لازم است مسیر ذهنی جبران کمبود تحریکات مسیر رفلکسی و حسی را بنماید، لذا با فشار ذهنی و عصبی مضاعف، مغز مسیر را به سمت رسیدن به حد آستانه انزال طی می‌کند. که این فشار مضاعف می‌تواند با تکرار، عوارض عصبی ببار آورد. [۵]
در قرن نوزدهم میلادی دانشمندان و بزرگان علم پزشکی به این باور قوی رسیدند که خودارضایی برای انسان کشنده است. چراکه این بیماری و این رفتار مریض گونه جسم و ذهن انسان را هدف گرفته و تخریب می‌کند. دراین باره امام علی علیه السلام می‌فرمایند: «الشهوات سموم قاتلات، شهوت‌ها، زهرهای کشنده است» [۶]
بنابراین کارشناسان، پزشکان، بهداشتکاران، مربیان و همه و همه باید استمناء را در بین نوجوانان و جوانان ( اعم از دختر و پسر) جدی گرفته و معایب آن را به جامعه منتقل کنند. نگرانی از خودارضایی بدون در نظر گرفتن تحریم دینی آن از جنبه علمی و پزشکی نیز مذموم بوده و دارای اثرات سوء اخلاقی برای فرد و جامعه می‌باشد.
دراین باره مواردی که علم پزشکی و روانپزشکی به آن دست یافته را، به صورت اجمال بیان می‌داریم.
پیامدهای جسمانی: ضعف چشم و بینایی، تحلیل رفتن قوای جسمانی، عقیم شدن و ناتوانی در تولید مثل، پیری زودرس، ضعف مفاصل، لرزش دست، زشتی چهره و از بین رفتن طراوت صورت و ...
پیامدهای روحی و روانی: ضعف حافظه و حواس پرتی، اضطراب، منزوی شدن و گوشه گیری، افسردگی، بی نشاطی و لذت نبردن از زندگی، پرخاشگری و بداخلاقی و تندخویی، کسالت دائمی، ضعف اراده و ...
عوارض اجتماعی: ناسازگاری خانوادگی، بی میل شدن به همسر و ازدواج، ناتوانی در ارتباط با جنس مخالف و همسر، بی غیرت شدن، احساس طرد شدن، از بین رفتن عزت، پاکی، شرافت و جایگاه اجتماعی، دیر ازدواج کردن و لذت نبردن از زندگی مشترک و ...

دیدگاه روایات

روایاتی که دراین باره وارد شده، نشان دهنده شدت قباحت این عمل می‌باشد تا آنجا که در صورت اثبات، حتی تعزیر نیز برای آن در نظر گرفته شده است.
در سیره حکومتی حضرت امیرالمومنین (ع) شخصی را به خدمت ایشان آوردند که استمناء کرده بود حضرت دستور داد که بر دستش با شلاق بزنند تا سرخ شود. پس از آن حضرت دربارۀ او پرسید: آیا همسر دارد یا عزب و بی همسر است؟ وقتی مطلع شد که بی همسر و مجرد است او را به ازدواج امر نمود.
آن شخص گفت: به خاطر فقر و تنگدستی قادر به ازدواج نیستم.
حضرت بعد از امر به ازدواج و نهی از این عمل منافی عفت، برای او با هزینه بیت المال زن گرفته، و مهر زنش را نیز از بیت المال پرداخت کرد.
إِنَّ عَلِیّاً ع أُتِیَ بِرَجُلٍ عَبِثَ بِذَکَرِهِ حَتَّی أَنْزَلَ فَضَرَبَ یَدَهُ حَتَّی احْمَرَّتْ قَالَ وَ لَا أَعْلَمُهُ إِلَّا قَالَ وَ زَوَّجَهُ مِنْ بَیْتِ مَالِ الْمُسْلِمِینَ. [۷]
فقهاء و مراجع تقلید نیز به همین روایت استناد کرده و حکم به تعزیر شخصی که خودارضایی می‌کند نموده‌اند و دراین باره فرموده‌اند: چنانچه کسی با دستانش آلودۀ استمناء گردد، حاکم شرع وی را به کمتر از حدّ شرعی زنا تعزیر می‌کند، یا مقداری تازیانه بر دستش می‌زند تا سرخ شود، و اگر آن گناه را سه مرتبه تکرار کرد و پس از هر بار تعزیر شد، در مرتبۀ چهارم اعدام می‌شود. [۸]
از این عمل حضرت بخوبی استفاده می‌شود که برای مبارزه با فساد اخلاق و منکرات علاوه بر دستگیری و تعزیر باید برخورد ریشه‌ای نمود تا علل فساد و گناه در جامعه از بین برود و مهمترین آنها تسهیل مقدمات ازدواج و تشکیل خانواده توسط حکومت برای جوانان می‌باشد. [۹]
و نیز وقتی از امام صادق علیه السلام دربارۀ استمنا سؤال شد. حضرت فرمود: «گناه بزرگی است که خداوند از آن در کتابش نهی کرده است و استمنا کننده چونان کسی است که با خویش جماع می‌کند و اگر من باخبر شوم از کسی که این کار را انجام می‌دهد، با او هم غذا نخواهم شد. سائل پرسید: ای پسر رسول خدا، برایم توضیح دهید آنچه از کتاب خدا دربارۀ استمناست. حضرت بیان داشت: فرمودۀ خدا که: (فَمَنِ ابْتَغی وَراءَ ذلِکَ فَأُولئِکَ هُمُ العادُون ) « و کسانی که غیر از این طریق را طلب کنند، تجاوزگرند». [۱۰] و استمناء از غیر این طریق است.

نظر فقهاء در مورد استمناء

فقهای عظام به تبعیت از قرآن و روایات معصومان (ع) حکم به تحریم این رذیله اخلاقی نموده‌اند. و در تمامی کتب فقهی و اخلاقی این عمل جزء گناهان کبیره محسوب می‌شود.

استفتائات مختلف در این زمینه

آزمایش اسپرم

سوال: بعضی از اطبّا برای این که بفهمند انسان بچّه دار می‌شود یا نه، از مرد می‌خواهند که با عمل استمناء، نطفۀ خود را در اختیار آزمایشگاه قرار دهد. آیا این کار جایز است؟ در هر حال مجازات آن چیست؟
جواب: تا ضرورتی ایجاب نکند، و راه چاره منحصر به آن نباشد، جایز نیست، و محکوم به تعزیر است. [۱۱]
جواب: استمناء جایز نیست، هر چند برای تشخیص قدرت وی بر بچه دار شدن باشد، مگر آن که ضرورتی ایجاب کند. [۱۲]
سوال: آیا انجام عمل استمناء به دستور پزشک برای آزمایش و معاینه منی جایز است؟
جواب: در مقام معالجه، در صورتی که درمان منوط به آن بوده و استمناء به وسیله همسر ممکن نباشد، اشکال ندارد. [۱۳]
سوال: آیا جایز است شخص مجرد در صورتی که پزشک منی او را برای آزمایش بخواهد و راه دیگری هم برای خارج کردن منی نداشته باشد، استمناء نماید؟
جواب: اگر معالجه متوقف بر آن باشد، اشکال ندارد. [۱۴]

استمناء با اجازه همسر

سوال: آیا استمناء با کسب رضایت زوجه جایز است؟
جواب: اگر از طریق ملاعبۀ با همسر بوده باشد اشکالی ندارد. امّا اگر با خودش باشد حرام است؛ خواه به رضایت زن باشد، یا بدون رضایت وی. [۱۵]

استمناء با تخیل

سوال : آیا استمناء با تخیّل نیز ممکن است؟ در صورتی که بر اثر این کار آبی از انسان خارج شود چه حکمی دارد؟
جواب: استمناء با تخیّل کاملا امکان پذیر است، ولی اگر آب مشکوکی خارج شود که علامت منی را نداشته باشد، یا فقط برخی از علائم آن را دارد، جنابت محسوب نمی‌شود. [۱۶]

استمناء توسط همسر

سوال: آیا استمناء توسط همسر، حکم استمناء حرام را دارد؟
جواب: این کار، از موارد استمناء حرام نیست. [۱۷] مراجع بالاتفاق این مورد را حلال می‌دانند. مگر در جاهای ممنوعه‌ای چون مناسک حج و عمره که در این صورت بر ایشان کفاره واجب می‌شود. [۱۸]

استمناء برای نجات از زنا یا لواط

سوال: اگر استمناء نکردن کسی که شهوت او را گرفته است، باعث شود که او فعل حرامی- مانند زنا و یا لواط که حدّ هم دارند- مرتکب شود، در این صورت آیا استمناء کردن جایز می‌شود؟
جواب: تمام این کارها به مراتب حرام است و واجب است ازدواج دائم یا موقت کند. [۱۹]

استمناء بدون خروج منی

سوال: اگر به قصد بیرون آمدن منی، استمناء کند ولی منی خارج نشود، آیا روزه اش باطل است؟
جواب: روزه اش باطل است، ولی کفّاره ندارد. [۲۰]
جواب: روزه او باطل نمی‌شود. [۲۱]

استمناء با نگاه به عکس و تصاویر

سوال: آیا استمنا این است که شخص با خود کاری کند تا از او منی خارج شود یا با نگاه کردن به تصویر و فیلم و عکس نیز ممکن است؟
جواب: طلب خروج منی به هر کیفیتی باشد استمنا محسوب می‌شود، و الله العالم [۲۲]

عرق استمناء کننده

سوال: عرق کسی که استمنا کرده و منی از او خارج شده، و کسی که استمنا کرده اما منی خارج نشده چه حکمی دارد؟
جواب: باسمه تعالی؛ در صورت خارج شدن منی، عرق بدنش عرق جنب از حرام است؛ و در صورتی که منی خارج نشود، عرق جنب از حرام نیست، و الله العالم. [۲۳]

راه‌های پیشگیری

الف) اجتماعی

از جمله راه‌های پیشگیری جوانان و نوجوانان از عمل خودارضایی را می‌توان معطوف به سیاست‌های اجتماعی در حکومتها و دولتها دانست. چرا که دولتها با داشتن نیروی انسانی متخصص و درآمد‌ها و بودجه‌های هنگفت برای مدیریت جامعه باید به فکر این مساله نیز باشند زیرا آنچه باعث پیشرفت یک جامعه می‌باشد داشتن جوانان متعهد و دور از گناهان اخلاقی است که متاسفانه در دولتهای کنونی پیشرفت چشمگیری نداشته و در عوض میان گناهان و انحرافهای اخلاقی گوی سبقت را از کشورهای دیگر ربوده که باید تدبری در این احوال نمود.
دولتها برای مصون سازی جامعه از اعمال منافی عفت و بخصوص خودارضایی و استمناء باید برنامه‌ای داشته و می‌تواند با دادن وام قرض الحسنه ازدواج و تسهیل مقدمات آن و حمایت از کار و اشتغال اقدامات لازمی انجام دهد.
استفاده از نیروهای انسانی متعهد در مدارس پسرانه برای آگاه کردن نوجوانان و جوانان از اعمال منافی عفت چون استمناء و آثار کوتاه مدت و دراز مدت آن می‌تواند درکنترل و کاهش این بیماری اخلاقی اجتماعی نقش موثری داشته باشد.
صداوسیما با تهیه برنامه‌های آموزشی و اخلاقی و علمی مفید می‌تواند در مصون سازی جوانان از این منکر نقش مثبتی ایفا کند.
دراین باره دولت باید به فکر استفاده از مربیان منعهد و مشاوران دینی و معلمان دلسوز و آگاه باشد.

ب) خانوادگی

خانواده نقش اساسی در تربیت فرزندان دارد. اگر والدین قبل از بلوغ فرزندشان به این مسائل توجه داشته باشند و برای آنها برنامه ریزی کنند و به موقع به فکر ازدواج آنها باشند این گونه معضلات در جامعه رخ نخواهد داد. اگر خانواده‌ها انتظار داشته باشند که جوانان هر شب در سینماها در برابر تلویزیون ناظر صحنه‌های هوس آلود یا فیلمهای سکسی باشند، و همه روز قسمتی مهم از وقت گرانبهای خود را صرف مطالعه ی «رمانهای عشقی» و تماشای «عکسهای مبتذل و شهوت انگیز» مجلات فاسد و بیهوده بگذرانند، و در کوچه و خیابان با ولع تمام اندام برهنه ی زنان و دختران را ور انداز کنند، و با اینهمه باز هیچ گونه آلودگی پیدا نکنند سخت در اشتباهند.
امروزه با پیشرفت روز افزون گوشیهای موبایل و دسترسی سریع و آسان به شبکه‌های آنچنانی راه کنترل والدین بر فرزندان سخت، و در برخی موارد ناممکن شده و استفاده از کلماتی چون حریم شخصی رابطه بین افراد یک خانواده را به سردی هرچه تمام تر رسانده است. به گونه‌ای که پدر خانواده حق خود نمی‌داند که گوشی موبایل یا کاپیوتر یا ... فرزندش را کنترل کند.

ج) شخصی

اجتناب از هرگونه تحریک مصنوعی

تحریکات مصنوعی که هیچ گونه ضرورتی هم ندارد مسیر فکر هر جوانی را از مسائل اصولی زندگی تغییر می‌دهد و به سوی مسائل جنسی، آنهم به صورت حاد و طغیانگر می‌کشاند. شب و روز آنها را در یک حال اضطراب دائمی عصبی که آثار نامطلوب آن بر تمام وجود آنان سایه خواهد افکند نگه می‌دارد. ادامه ی این تحریکات دائمی بهترین فصول زندگی (یعنی دوران جوانی) را بر باد می‌دهد، و اعصاب جوانان را در هم می‌کوبد. همه ی جوانان عزیز مخصوصا آنهائی که دارای پاره‌ای از عادتهای غلط جنسی هستند باید بشدت از این گونه امور بپرهیزند، از دیدن این فیلمها و مطالعه آن رمانها و هر گونه چشم چرانی عمدی اجتناب ورزند، آرامش و فکر خود را بی جهت بر هم نزنند و اعصاب نیرومند خود را با هیجانهای دائمی تضعیف نکنند. برای موفقیت در این قسمت لازم است سرگرمیهای سالم و برای اوقات فراغت خود انتخاب نمایند و به کمک دوستان برنامه‌های صحیحی برای این اوقات تنظیم کنند. این سرگرمیها ممکن است: ورزشهای فردی و دسته جمعی، پیاده روی در هوای آزاد، مطالعه ی کتب سودمند و مفید، پرورش گل در منزل و بطور کلی کارهای کشاورزی و کارهای دستی، جمع آوری اشعار و مانند اینها، شرکت در انجمنهای گوناگون و کنفرانسهای علمی یا اخلاقی باشد. [۲۴]

تهیه برنامه فشرده و مهم

جوانان باید به طور حتم برای تمام شبانه روز خود برنامه تنظیم کنند به طوری که یک ساعت وقت بیکار بدون برنامه نداشته باشند. نمی گوئیم مرتبا درس بخوانند یا کار کنند، بلکه می گوئیم اگر تفریح یا ورزش هم دارند برنامه داشته باشند و یک ساعت خالی از برنامه نباشد.
بزرگترین بدبختی برای یک جوان این است که وقتهای خالی از هرگونه برنامه داشته باشند. ممکن است جوانی بیکار باشد و جویای کار، اما در عین حال برای شب و روز خود برنامه‌ای تهیه کند، اعم از مطالعه و تفریح و استراحت و مانند آن. حتی اگر جوانان بتوانند برنامه روزانه خود راکمی بیش از مقدار وقتشان تنظیم کنند بطوری که فکر آنها حتی یک لحظه بیکار به معنی واقعی نباشد بهتر است، زیرا اشتغالات فراوان فکری اثر عمیقی در انصراف فکر از آن عادت شوم دارد.
پرسه زدن در سایت‌های انحرافی و استفاده از فضای مجازی که وقت با ارزش جوانان را به خود اختصاص داده باعث اختلال در برنامه ریزی دقیق برای جوانان است که باید حتی الامکان از این گونه فضاها برحذر بود. خلاصه افرادی که گرفتار اعتیادهای غلط جنسی هستند اگر برنامه ی مشغول کننده‌ای برای تمام وقت خود نداشته باشند به آسانی نمی‌توانند این عادت را از سر خود دور کنند، و تهیه چنین برنامه‌ای از مؤثرترین عوامل ترک اعتیاد است، و مطمئنا با تهیه چنین برنامه‌ای قسمت مهمی از مشکلات ترک این اعتیاد را پشت سر خود خواهند گذاشت. [۲۵]

استمداد از نیروی ایمان و عقائد مذهبی

نیروی ایمان و عقیده مذهبی می‌تواند بزرگترین کمک را به این مبتلایان کند و آنها را بزودی از چنگال این عادت زشت و بد نجات بخشد. اینگونه افراد هرگز نباید خود را یک فرد نفرین شده و مطرود درگاه خداوند بدانند. بلکه باید به لطف خداوند بزرگ کاملا امیدوار باشند و هنگام نماز و پس از نماز سر به سجده گذاشته و با آفریننده مهربان و بخشنده خود راز و نیاز کنند با تمام دل و جان و با تمام ذرات وجود خویش از او بخواهند که آنها را در ترک این عادت زشت یاری کند و از چنگال آن برهاند و مطمئنا هرگاه با جان و دل توجه نمایند، لطف خداوند مهربان بیاری آنها خواهد شتافت و در این مبارزه حیاتی پیروز خواهند شد. [۲۶]
و نیز باید در همه جا و در همه حال خدا را حاضر و ناظر بدانند و هرگز بخود اجازه ندهند در پیشگاه مقدس او دست به چنین کار خلافی بزنند. دراین رابطه حضرت امیر المومنین (ع) می‌فرمایند:
(اذْکُرْ مَعَ کُلِّ لَذَّهٍ زَوَالَهَا وَ مَعَ کُلِّ نِعْمَهٍ انْتِقَالَهَا وَ مَعَ کُلِّ بَلِیَّهٍ کَشْفَهَا فَإِنَّ ذَلِکَ أَبْقَی لِلنِّعْمَهِ وَ أَنْفَی لِلشَّهْوَهِ وَ أَذْهَبُ لِلْبَطَرِ وَ أَقْرَبُ إِلَی الْفَرَحِ وَ أَجْدَرُ لِکَشْفِ الْغُمَّهِ وَ دَرَکِ الْمَأْمُولِ.)
هرگاه در لذت (حرامی) باشی، به یاد بیاور که روزی زایل می‌شود، و اگر در هر نعمتی هستی، به خاطر داشته باش که روزی سلب خواهد شد. در بلاها نیز انتظار بر طرف شدن آن را داشته باش، زیرا این یادآوریها، نعمت را پایدارتر می‌کند و شهوات را دور می‌سازد و مستی و غرور نعمت را زایل می‌کند و به فرج و گشایش امور نزدیکتر و در از میان رفتن اندوه و رسیدن به مقصود، نزدیکتر و شایسته است» [۲۷]
ما اطمینان کامل داریم اگر مبتلایان دستورهای بالا را دقیقا فقط برای یک ماه بکار بگیرند از شر این انحراف رهائی خواهند یافت.
خانواده‌ها باید در تربیت فرزند خود مراقبت بیشتری نمایند و راهی را انتخاب کنند که نگذارند جوانان به این عمل زشت و خانه برانداز عادت کنند چون ترک آن بسیار مشکل خواهد بود.

توجه مخصوص به ورزشهای حلال

معروف است ورزشکاران نسبت به مسائل جنسی کم علاقه هستند، چون ورزش مقدار فراوانی از انرژیهای بدنی و فکری آنها را به خود اختصاص می‌دهد، و طبعا از مسائل دیگر کم می‌کند. به همین دلیل برای جلوگیری از تحریکات زیاد جنسی لازم است جوانان برنامه‌های وسیع و متنوع ورزشی انتخاب کنند.
مبتلایان به این عادت شوم غالبا افرادی گوشه گیر، منزوی، کم تحرک و خمود هستند، و همین گوشه گیری و انزوا و عدم تحرک وضع آنها را تشدید می‌کند و اگر از این وضع بکلی در آیند و زندگی خود را با تحرک زیاد بیامیزند اثر عمیقی در بهبود حال آنها و ترک عادتشان خواهد بخشید. اینگونه افراد معمولا اعصاب ضعیف و ناتوانی دارند و ورزشهای متنوع و مناسب در تقویت اعصاب آنها فوق العاده مؤثر است. [۲۸]
این افراد هر چه وقت اضافی و خالی از برنامه دارند باید به بازیهای گوناگون ورزشی و یا پیاده روی در هوای آزاد تخصیص دهند تا هم سلامت از دست رفته خود را باز یابند و هم قسمتی از انرژیهای جسمی و فکری آنها متوجه این قسمت گردد. به همان اندازه که تحرک و ورزشهای فردی و دسته جمعی برای آنها مفید است، انزوا و گوشه‌ای خزیدن و در فکر فرو رفتن برای این قبیل افراد سم مهلک است که باید به هر قیمتی شده از آن دوری گزینند.
این افراد باید در روز آن قدر ورزش کنند که خسته شوند تا شب هنگام به محض اینکه در بستر آرمیدند در خواب عمیقی فرو روند و از شر بسیاری از خیالات و افکار مضر و کشنده که در این موقع به سراغ جوانان می‌آید در امان باشند. [۲۹]

باید عادتی جانشین عادتی گردد

روان شناسان می‌گویند: برای تحرک یک عادت باید حتما سراغ عادت خوب رفت و آنرا جانشین عادت بد نمود. تا آنجا که امام حسن عسکری (ع) ترک عادت را کاری شبیه معجزه می‌داند. [۳۰]
چنین افرادی برای اینکه بر این عادت غلط پیروز شوند باید درست همان ساعاتی که انگیزه آن عمل تولید می‌شود به سراغ برنامه خاصی که برای چنین ساعتی از قبل پیش بینی کرده‌اند بروند، و بسراغ مسابقه علمی، مسابقه هوش، مطالعه یک اثر جالب، یک ورزش مورد علاقه مانند کوهنوردی، اسب سواری و … این کار را آن قدر ادامه دهند که جانشین عادت بد سابق گردد.

پرهیز مطلق از تنهائی

اینگونه افراد باید حتما و بدون هیچ گونه قید و شرط از تنها ماندن بشدت اجتناب کنند. هرگز تنها نباشند، در خانه تنها نمانند، شب در اطاق تنها برای مطالعه به نقاط خلوت نروند. و به محض اینکه در محیطی احساس کردند تنها هستند از آن محیط بیرون بروند. اینگونه افراد مخصوصا باید این نکته را فراموش نکنند که به مجرد اینکه نخستین تحریک را در خود حس می‌کنند بلافاصله برخیزند و سرگرم کار دیگری شوند، فراموش کردن این تذکر غالبا گران تمام می‌شود. تنهائی، محیط کاملا مساعدی است برای پرورش میکرب، این اعتیاد در فکر هر جوان و تمام جوانانی که می‌خواهند خوشبخت و سالم و از خطرات عظیم استمناء در امان باشند باید از تنهائی بپرهیزند.

ازدواج در نخستین فرصت

این افراد اگر امکاناتشان اجازه می‌دهد باید در نخستین فرصت ازدواج کنند، حتی اگر امکانات آنها تنها برای انتخاب نامزد (البته نامزد مشروع که عقد شرعی آن اجرا شده باشد) فراهم است باید این فرصت را نیز از دست ندهند.
خلاصه ازدواج تاثیر قابل توجهی در مبارزه با این انحراف جنسی دارد و در صورتی که دامنه توقعات را کوتاه و تشریفات زائد و بی جا را از آن حذف کنند کاری است بسیار سهل و ساده و آسان. ولی متاسفانه یک سلسله اوهام و قیود غلط، دست و پای غالب طبقات را - اعم از تحصیل کرده و بیسواد -بسته است. بعضی از جوانان از ازدواج وحشت دارند، ولی این وحشت کاملا بی اساس است زیرا با بکار بستن دستورها هم ترک این اعتیاد آسان است و هم پیروزی در تمام مراحل ازدواج و زناشوئی. [۳۱]

ازدواج موقت

نبود فرهنگ اسلامی در زمینه ازدواج موقت جامعه را به سوی بی بندباری و بی عفتی هرچه بیشتر سوق می‌دهد. ازدواج موقت یکی از بهترین راه‌های کنترل شهوت آن هم به شکل حلال است و برای جوانانی که شرایط ازدواج دایم برای آنها مهیا نیست می‌تواند راه نجاتی باشد تا از این طریق شهوت خود را تخلیه کرده و حتی به فکر خودارضایی و استمناء هم نرود.
در جامعه اسلامی کم نیستند کسانی (مرد، زن) که شرایط ازدواج دایم برای آنها میسور نیست و با زشت شمردن ازدواج موقت به منجلاب بی عفتی روی آورده‌اند.
البته باید توجه داشت ازدواج موقت که مانند دیگر مستحبات دین اسلام است را نباید دستاویزی برای هرزگی و شهوترانی قرار داد، همچنانکه امام کاظم (ع) به علی بن یقطین فرمود: «تو را با نکاح متعه چه کار؟ و حال آنکه خداوند تو را از آن بی نیاز کرده است.». و به دیگری فرمود: «این کار برای کسی رواست که خداوند او را با داشتن همسری از این کار بی نیاز نکرده است. و اما کسی که دارای همسر است، فقط هنگامی می‌تواند دست به این کار بزند که دسترسی به همسر خود نداشته باشد.». [۳۲]

تلقین و تقویت اراده

«تلقین» نیز در مبارزه با این عادت نقش مهمی را بازی می‌کند. افراد مبتلا باید مرتبا بخود تلقین کنند که بخوبی قادر هستند این عادت زشت را ترک گویند. برای اینکه تلقین در آنها اثر قوی و سریع ببخشد آنطور که یکی از اطبای روان شناس «دکتر ویکتور بوشه فرانسوی» می‌گوید: باید تلقین را به صورت زیر چندین روز پشت سر هم ادامه دهند- همه روز در محل آرامی که چیزی فکر آنها را بخود مشغول نسازد. فکر خود را متمرکز ساخته و با کلمات شمرده و محکم این جمله را تکرار کنند: «من به خوبی قادر هستم این عادت بد را از خود دور کنم، من قادرم» تکرار این تلقین ساده اثر عجیبی در تقویت روحیه و ترک اعتیاد و هر عادت بدی دارد.
علاوه بر این باید برای تقویت اراده از مطالعه کتابهای روانی که برای تحکیم و رشد شخصیت و تقویت اراده نوشته شده است غفلت نورزند. [۳۳]
یکی از کارهایی که برای تقویت اراده بسیار مهم و با ارزش است روزه گرفتن می‌باشد. متحمل شدن نفس به نخوردن و نیاشامیدن در طول روز، انسان را در برابر خواسته‌های نفسانی بردبارتر کرده و باعث می‌شود انسان در برابر این خواهش‌های فاسد به راحتی تسلیم نشود و تن به آلودگی این گناهان ندهد.

پرهیزکامل ازمنحرفان

از معاشرت و همنشینی با افراد منحرف و مبتلا به این عادت بد، در همه اوقات مخصوصا دوران مبارزه باید به طور مطلق دوری جست، همانطور که از مبتلایان به وبا فرار می‌کنند. علاوه بر این باید زیانها و عواقب دردناک و مرگبار این عمل را هرگز از خاطر خود دور ندارند و هرگز گوش به سخنان وسوسه انگیز این و آن ندهند. نقش معاشران بد و فاسد در ابتلای به این انحراف و ادامه آن بسیار عجیب است آنها برای اینکه کمتر احساس گناه و بدبختی کنند سعی دارند افراد دیگری را نیز مبتلا سازند. و به سرنوشت غم انگیز خود گرفتار نمایند.
لذا همواره می‌کوشند با سخنان وسوسه انگیز این عمل شوم و زشت را لذت بخش و کم ضرر جلوه دهند. ولی جوانان بیدار هرگز در دام وسوسه‌های شیطانی آنها نمی‌افتند. [۳۴]

تعدیل رژیم غذائی

داشتن یک رژیم غذائی کامل و سالم که موجب تقویت عمومی بدن گردد، نیز در مبارزه با این عادت بسیاری از مواقع از ضعف اعصاب سرچشمه می‌گیرد و یا خود عامل ضعف اعصاب است تاثیر قابل توجهی دارد. همچنین اینگونه افراد باید به شدت از پوشیدن لباسهای تنگ و چسبان که عامل مؤثری برای تحریک مصنوعی است بپرهیزند. اینگونه لباسها اصولا برای همه ی جوانان زیانبخش و حتی گاهی خطرناک است هم به رشد و نمو طبیعی جسم آنها صدمه می‌زند و هم وسوسه انگیز و تحریک آمیز است. [۳۵]
پرخوری نیز سبب طغیان شهوت می‌شود، بخصوص در شبها و موقع خواب نباید شکم را از غذاهای پرچرب و سنگین پر کرد. دراین باره امام باقر (ع) می‌فرمایند: «اذا شبع البطن طغی، هنگامی که شکم سیر شود، طغیان می‌کند. [۳۶]
پسران جوانی که غریزه جنسی آنها تحریک شده، ولی هنوز امکانات ازدواج برایشان مهیا نیست باید با روزه گرفتن و کمتر غذا خوردن خصوصا غذاهای شهوت انگیز، هیجان شهوت را در خود آرام کنند و نیز با سرگرم کردن خویش به ورزش و مطالعه و حضور در مجالس سوگواری اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام علی الخصوص سالار شهیدان حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام از شدت این غریزه بکاهند. [۳۷]

راه درمان خودارضایی

حال چنانچه فرد مبتلا به خودارضایی باشد رعایت دستورالعمل‌های اولیه به منظور کنترل نیروی شهوت و فرار از استمناء و در ادامه درمان آن عمل بسیار مفید می‌باشد. چرا که امیر مؤمنان علیه السلام می‌فرمایند: «اذا ابصرت العین الشهوه عمی القلب عن العاقبه، هنگامی که چشم، مظاهر شهوت را ببیند، عقل از مشاهده عاقبت کارباز می‌ماند» [۳۸]
از آنجا که این افکار در جاهای خلوت و بخصوص در موقع خوابیدن انسان را منحرف می‌کنند لازم است این نکات را رعایت نمایند:
باید به هنگام خواب، شکم بیش از حد معمول پرنباشد.
قبل از خواب حتما مثانه خود را تخلیه نماید.
از نوشیدن افراط گونه آب و مایعات پرهیز کنید (به خصوص شب‌ها و قبل از خوابیدن).
از پوشیدن لباس‌های تنگ و چسبان اجتناب کند.
از نگاه کردن به مناظر، فیلم‌ها و تصاویر تحریک کننده جدا خودداری کند.
از شنیدن و خواندن مباحث و مطالب جنسی و حتی شوخی‌های جنسی و تحریک کننده و فکر کردن در این امور جدا پرهیز کند.
از خوردن مواد غذایی که محرک است مانند: خرما، پیاز، فلفل، تخم مرغ، گوشت قرمز، غذاهای پرچرب، حتی المقدور اجتناب و به میزان ضرورت اکتفا کند.
هیچ گاه بدن عریان خود را در آینه نگاه نکند.
از دست زدن و بازی کردن با اندام جنسی مطلقا اجتناب کند.
هرگز به روی شکم نخوابد.
به منظور تخلیه انرژی زاید بدن به طور منظم و زیاد ورزش کند.
هیچ گاه بیکار نباشد، برای اوقات فراغت خود برنامه داشته باشد.
هرگز در مکانی خلوت و تنها و دور از نظر دیگران نباشد.
هرگاه مورد هجوم افکار جنسی واقع شد، در مکان خلوت و دور از نظر دیگران بسر نبرد بلکه در مجالس عمومی وارد شود.
با نامحرم رفتار متکبرانه داشته باشد و از سخنان ملایمت آمیز با آنها خودداری کرده و از نرمی و لینت در کلام با آنها اجتناب ورزد.
هیچ گاه با نامحرم و جنس مخالف در مکان خلوت و دور از نگاه دیگران باقی نماند، حتی برای آموزش و...
از دوستی با کسانی که خوی بی بندباری دارند اجتناب کند.
قرآن زیاد بخواند و درباره معانی آیات آن فکر کند.
هفته‌ای یکی دو روز روزه مستحبی بگیرد و اگر توان آن را ندارد روزه اخلاقی بگیرد؛ یعنی، میزان صرف غذا را کاهش و فاصله هر وعده غذا را افزایش و تعداد دفعات غذا را کاهش دهد و به حداقل خوراک اکتفا کند.

کتب مرتبط

آنچه یک جوان باید بداند(ویژه پسران)، رضا فرهادیان.
راهکارهای جلوگیری از انحرافات جنسی از دیدگاه قرآن و روایات، جمال فرزندوحی - سیدمحمد موسوی - امیر فتاحی
بلوغ، موریس دبس، ترجمه اسحاق لاله زاری، انتشارات تهران.
دانستنیهای دختران جوان، لطیف راشدی، نشر مصطفی،چاپ اول، بهار ۱۳۷۷ش.
آموزش زناشوئی برای همسران جوان، نصرالله فرمایش،انتشارات باربد، چاپ چهارم، ۱۳۷۷ش.
گناهان کبیره/ سید عبدالحسین دستغیب/ دفتر انتشارات اسلامی/ چاپ دوازدهم/ ۱۳۷۸ش.

مقالات مرتبط

انحرافات جنسی و راه درمان آن، http://library.tebyan.net/fa/Browse/Search#lstOrder=ASC&lstOrderBy=TitleSearch&lstField1=fullvalues&txtField1
خلأهای قانونی و انحرافات اجتماعی http://library.tebyan.net/fa/Browse/Search#lstOrder=ASC&lstOrderBy=TitleSearch&lstField1=fullvalues&txtField1
پرهیز شدید از انحرافات جنسی، محمد محمدی اشتهاردی http://library.tebyan.net/fa/Browse/Search#lstOrder=ASC&lstOrderBy=TitleSearch&lstField1=fullvalues&txtField1

سایت‌ها

http://www.14mah.blogsky.com/1389/09/23/post-3
http://greenway.blogfa.com/post-9.aspx
http://www.tanzimekhanevadeh.com/legal-questions/2490
http://khalilranjbar.persianblog.ir/tag
http://www.moshavereh.porsemani.ir/content
http://farsi.khamenei.ir/treatise-content?id=67#785
http://www.taamolnews.ir/fa/news/31547
http://tarkeestemna.blogfa.com/category/2
http://www.moshavereh.porsemani.ir/content
http://yasali313.blogfa.com/post-1.aspx
http://rasekhoon.net/article/show/160589
http://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa1887
http://www.drvalipour.ir/index.php?ToDo=ShowArticles&AID=2425

منابع

أجوبه الاستفتاءات (فارسی)، حضرت امام سید علی بن جواد حسینی خامنه‌ای، در یک جلد، دفتر معظم له در قم، قم - ایران، اول، ۱۴۲۴ ه‍ ق.
استفتاءات جدید آیت الله جواد بن علی تبریزی، دو جلد، قم - ایران، اول، ه‍ ق.
استفتاءات، آیت الله محمد تقی بهجت گیلانی فومنی، ۴ جلد، دفتر حضرت آیه الله بهجت، قم - ایران، اول، ۱۴۲۸ ه‍ ق.
تحف العقول، حسن بن علی ابن شعبه، مترجم: بهراد جعفری، دار الکتب الإسلامیه، تهران، ۱۳۸۱ ش چاپ: اول .
تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، الواحد بن محمد تمیمی آمدی، محقق عبد / مصحح: مصطفی درایتی، دفتر تبلیغات، ایران؛ قم، ۱۳۶۶ ش .
تعزیر و گستره آن، آیت الله ناصر مکارم شیرازی، در یک جلد، انتشارات مدرسه الإمام علی بن أبی طالب علیه السلام، قم - ایران، اول، ۱۴۲۵ ه‍ ق.
توضیح المسائل، حضرت امام روح الله موسوی خمینی ره، در یک جلد، اول، ۱۴۲۶ ه‍ ق.
جامع المسائل آیت الله محمد فاضل موحدی لنکرانی، دو جلد، انتشارات امیر قلم، قم - ایران، یازدهم، ه‍ ق.
سیری در سیره ائمه اطهار( ع)، شهید مرتضی مطهری، ناشر: صدرا، تهران- قم، ۱۳۸۳ ش چاپ: چهارم.
شرح بر غرر الحکم و درر الکلم، محمد بن حسین آقا جمال خوانساری، محقق / مصحح: جلال الدین حسینی ارموی محدث، دانشگاه تهران، تهران، ۱۳۶۶ ش .
عیون الحکم و المواعظ( للیثی)، علی بن محمد لیثی واسطی، محقق / مصحح: حسین حسنی بیرجندی، دار الحدیث، قم، ۱۳۷۶ ش .
غرر الحکم و درر الکلم، عبد الواحد بن محمدتمیمی آمدی، محقق / مصحح: سید مهدی رجائی، دار الکتاب الإسلامی، قم، ۱۴۱۰ ق .
کامجوئی بدلی (استمناء و راه‌های پیشگیری از آن، ازدواج بدون مقدمه )، مهدی آقابابائی، مرکز تحقیقات رایانه‌ای قائمیه اصفهان.
الکافی( ط- الإسلامیه)، کلینی، محمد بن یعقوب بن اسحاق، محقق / مصحح: غفاری علی اکبر و آخوندی، محمد، دار الکتب الإسلامیه، تهران، ۱۴۰۷ ق، چاپ: چهارم.
مبانی فقهی حکومت اسلامی، حسین علی منتظری نجف آبادی، - مترجم: محمود صلواتی، و ابو الفضل شکوری، مؤسسه کیهان، ۱۴۰۹ ه‍ ق، چاپ: اول، قم- ایران .
مشکلات جنسی جوانان و بحثی درباره انحرافات جنسی، آیت الله ناصر مکارم شیرازی، قم: نسل جوان ۱۳۶۸.فروست : انتشارات نسل جوان .
منابع فقه شیعه، آقا حسین طباطبایی بروجری - مترجمان: حسینیان قمی، مهدی - صبوری، م،،۳۱ جلد، انتشارات فرهنگ سبز، تهران - ایران، اول، ۱۴۲۹ ه‍ ق.
مناسک حج (محشی)، محمد رضا محمودی، در یک جلد، نشر مشعر، تهران - ایران، ویرایش جدید، ۱۴۲۹ ه‍ ق.
وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، محمد بن حسن، محقق / مصحح: مؤسسه آل البیت علیهم السلام، ناشر: مؤسسه آل البیت علیهم السلام، قم چاپ: ۱۴۰۹ ق.

پانویس

  1. - شرح آقا جمال خوانساری بر غرر الحکم و درر الکلم، الفهرست ج 7، ص: 309
  2. - همان، ج 3، ص: 295
  3. ttps://www.vajehyab.com/?q=-
  4. - توضیح المسائل (امام خمینی)؛ ص: 334
  5. - http://www.drvalipour.ir/index.php?ToDo=ShowArticles&AID=2425
  6. - عیون الحکم و المواعظ (للیثی)، ص: 41.
  7. - وسائل الشیعه، ج 28، ص: 363
  8. - تعزیر و گستره آن؛ ص: 132
  9. - مبانی فقهی حکومت اسلامی؛ ج 3، ص: 414
  10. - المومنون 7 ؛ المعارج 31
  11. - تعزیر و گستره آن؛ ص: 168
  12. - أجوبه الاستفتاءات (فارسی)؛ امام خامنه‌ای ص: 164
  13. - أجوبه الاستفتاءات (فارسی)؛ امام خامنه‌ای ص: 289
  14. - همان ص: 164
  15. - تعزیر و گستره آن؛ ص: 167
  16. - همان
  17. - أجوبه الاستفتاءات (فارسی)؛ امام خامنه‌ای ص: 164
  18. - مناسک حج (محشی)؛ ص: 205
  19. - استفتاءات (بهجت)؛ ج 4، ص: 566
  20. - همان ج 2، ص: 349
  21. - جامع المسائل (فارسی - فاضل)؛ ج 2، ص: 180
  22. - استفتاءات جدید (تبریزی)؛ ج 1، ص: 49
  23. -همان ج 1، ص: 49
  24. - کامجوئی بدلی (استمناء و راه‌های پیشگیری از آن، ازدواج بدون مقدمه )
  25. - همان.
  26. - همان.
  27. - عیون الحکم و المواعظ (للیثی)، ص: 76
  28. کامجوئی بدلی (استمناء و راه‌های پیشگیری از آن، ازدواج بدون مقدمه ) ۱
  29. - همان
  30. - تحف العقول / ترجمه جعفری، ص: 463
  31. - کامجوئی بدلی (استمناء و راه‌های پیشگیری از آن، ازدواج بدون مقدمه )
  32. - سیری در سیره ائمه اطهار (ع)، ج 19، ص: 82.
  33. - کامجوئی بدلی (استمناء و راه‌های پیشگیری از آن، ازدواج بدون مقدمه )
  34. - کامجوئی بدلی (استمناء و راه‌های پیشگیری از آن، ازدواج بدون مقدمه )
  35. - همان.
  36. - الکافی (ط - الإسلامیه)، ج 6، ص: 270
  37. - کامجوئی بدلی (استمناء و راه‌های پیشگیری از آن، ازدواج بدون مقدمه ) ص ۳۳.
  38. - غرر الحکم و درر الکلم، ص: 285.