فرهنگ مصادیق:سگ

از پژوهشکده امر به معروف
پرش به: ناوبری، جستجو
سگ

مقدمه

سگ یکی از حیوانات معروف است که دارای انواع مختلف می‌باشد. عنوان یاد شده در بابهای طهارت، صلات، حج، تجارت، اجاره، وقف، وصیت، اطعمه و اشربه، لقطه، قصاص و دیات به کار رفته است.

نجاست سگ

همه انواع سگ- جز نوع دریایی آن [۱][۲] حتی اجزای فاقد حیات آن همچون مو و ناخن [۳][۴] و نیز رطوبتهای بدنش از قبیل آب دهان و بینی نجس و غیر قابل تطهیر [۵] [۶] و تذکیه [۷] است. سگ دریایی بنابر قول مشهور پاک است. [۸]

پاک کردن ظرفی که سگ لیسیده

برای تطهیر ظرفی که سگ آن را لیسیده یا از آن، آب یا مایعی دیگر خورده، بنابر مشهور باید ابتدا آن را خاک مالی کرد و سپس دو مرتبه با آب شست.

مورد لزوم خاک مالی لزوم خاک مالی بنابر قول مشهور اختصاص به ولوغ دارد. بنابر این، ظرفی که با آب دهان سگ- بدون ولوغ- یا بر اثر رطوبتی از بدن آن و یا افتادن سگ درون آن نجس شده، نیازی به خاک مالی ندارد.[۹]

برخورد لباس با سگ

برخورد کردن لباس با سگ، در صورتی که هر دو خشک باشند، موجب نجاست لباس نمی‌شود؛ هرچند به قول مشهور، پاشیدن مقداری آب روی آن مستحب است. [۱۰]

حرمت گوشت سگ

سگ از حرام گوشتان و بنابر آنچه در برخی روایات آمده از مسخ شدگان است. [۱۱] [۱۲][۱۳]

خرید و فروش و اجاره سگ

خرید و فروش سگ، جز سگ شکاری جایز نیست؛[۱۴] لیکن به قول برخی داد و ستد توله سگ، جهت آموزش دادن آن برای شکار جایز است. [۱۵][۱۶] بسیاری از فقها سگ نگهبان خانه، باغ، مزرعه و گله را نیز در حکم به سگ شکاری ملحق کرده‌اند؛ [۱۷][۱۸] [۱۹] [۲۰] [۲۱] [۲۲] لیکن برخی خرید و فروش این نوع سگها را جایز ندانسته‌اند.[۲۳] [۲۴][۲۵] البته بنابر قول به عدم جواز داد و ستد، نگهداری آنها به منظور استفاده در نگهبانی جایز است [۲۶] [۲۷] و نگهداری غیر آنها جایز نیست.[۲۸] [۲۹] اجاره دادن سگ شکاری و سگ نگهبان جایز است. [۳۰]

جنایت سگ

نگهداری و مواظبت از سگ درنده که بی جهت به افراد حمله می‌کند بر صاحبش واجب است و در صورت کوتاهی در این امر، ضامن جنایت سگ خواهد بود.[۳۱]

تحریک سگ برای حمله

اگر بر اثر تحریک سگ درنده به سوی کسی، وی کشته شود، در صورتی که سگ غالباً کشنده یا قصد تحریک کننده، کشتن طرف باشد، تحریک کننده قصاص می‌شود؛ زیرا نقش سگ در این صورت نقش آلت قتل است. [۳۲]

حمله سگ در خانه صاحب خانه

اگر کسی وارد خانه‌ای شود و سگ صاحب خانه به او آسیب برساند، در صورتی که ورودش با اذن صاحب خانه بوده، صاحب خانه ضامن است، وگرنه ضمانی متوجه وی نیست. [۳۳]

دیه سگ

بنابر قول مشهور، دیه سگ شکاری چهل درهم است. [۳۴] برخی قدما دیه یاد شده را به سگ سلوقی اختصاص داده‌اند؛ [۳۵][۳۶] لیکن برخی، مراد قدما از سگ سلوقی را همان سگ شکاری دانسته‌اند. [۳۷] از برخی قدما نقل شده که دیه سگ شکاری قیمت آن است، به شرط آنکه از چهل درهم بیشتر نباشد. [۳۸] بعضی گفته‌اند: مراد از سگ شکاری نوعی خاص از سگ است که استعداد شکار کردن و آموزش دیدن برای این منظور را دارد، نه سگی که بالفعل برای شکار آموزش دیده باشد. [۳۹] لیکن در مقابل، برخی دیگر قائل‌اند: مراد از سگ شکاری، سگ آموزش دیده جهت شکار است و سگی که استعداد شکار کردن- هرچند با آموزش دیدن- دارد، اما هنوز آموزش ندیده، ملحق به آن نیست. [۴۰]

دیه سگ گله

در اینکه دیه سگ گله یک گوسفند نر است یا بیست درهم و یا بهای خود سگ، اختلاف است. قول دوم، منسوب به مشهور است.

دیه سگ نگهبان

دیه سگ نگهبان باغ بنابر قول مشهور بیست درهم است. برخی دیه آن را قیمتش دانسته‌اند.

دیه سگ مزرعه

دیه سگ مزرعه بنابر قول مشهور، یک پیمانه (قفیز) گندم است. برخی دیه آن را قیمت خود سگ دانسته‌اند.[۴۱][۴۲]

دیه دیگر سگها

بنابر قول مشهور، جز سگهای یاد شده برای دیگر سگها ارزش و قیمتی نیست؛ در نتیجه دیه‌ای نخواهند داشت. برخی قدما دیه آنها را یک زنبیل خاک ذکر کرده‌اند. [۴۳]

دیه غصب و کشتن سگ

برخی گفته‌اند: دیه سگ در موارد ثبوت، در ازای صِرف کشتن سگ است. بنابر این، چنانچه کسی یکی از سگهای یاد شده را غصب کند و سپس آن را بکشد، ضامن بیشترین مقدار از دیه و قیمت سگ است. برخی گفته‌اند: چنانچه غاصب سگ را بکشد، ضامن بالاترین مبلغ از دیه و قیمت است و اگر سگ نزد غاصب تلف شود، او تنها ضامن قیمت آن خواهد بود؛ بیشتر از مقدار دیه باشد یا کمتر. برخی، غاصب را همچون غیر غاصب، تنها ضامن دیه دانسته‌اند. [۴۴]

سگ مرده در چاه

اگر سگی در چاه آب بیفتد و بمیرد، برای تطهیر آن چهل دلو آب کشیده می‌شود و اگر نمیرد هفت دلو. کشیدن مقدار یاد شده بنابر قول مشهور متأخران، مستحب است. [۴۵][۴۶] نماز در خانه‌ای که سگ غیر شکاری هست[ویرایش] نماز گزاردن در خانه‌ای که در آن سگ غیر شکاری است مکروه می‌باشد. [۴۷]

شکار محرم با سگ

مُحرمی که سگ خود را به سوی شکار فرستاده و سگ آن را کشته، ضامن است و چنانچه حیوان در حرم باشد، دو کفاره بر عهده‌اش می‌آید؛ یکی کفاره صید در حال احرام و دیگری کفاره صید در حرم. [۴۸]

وقف و وصیت سگ

سگهایی که تملک آنها جایز است، از قبیل سگ شکاری، وقف کردن [۴۹]و وصیت [۵۰] به آنها نیز جایز می‌باشد.

آمیزش سگ با گوسفند

اگر سگی با گوسفندی آمیزش کند و بچه‌ای متولد گردد، عنوان هریک از آن دو که بر بچه صادق باشد، حکم همان را خواهد داشت. [۵۱]

پیدا کردن سگ گمشده

در جواز گرفتن سگ گم شده قابل تملک همچون سگ شکاری، اختلاف است. بنابر قول به جواز، تا یک سال اعلام می‌کند و پس از آن چنانچه صاحبش پیدا نشود، می‌تواند از آن استفاده کند، لیکن در صورت تلف، ضامن قیمت آن است. [۵۲]

پانویس

  1. جواهر الکلام، ج۵، ص۳۶۶.
  2. العروة الوثقی، ج۱، ص۱۴۲.
  3. جواهر الکلام، ج۵، ص۳۳۱.
  4. العروة الوثقی، ج۱، ص۱۴۲.
  5. جواهر الکلام، ج۵، ص۳۶۶.
  6. العروة الوثقی، ج۱، ص۱۴۲.
  7. العروة الوثقی، ج۱، ص۲۹۵.
  8. جواهرالکلام، ج۵، ص۳۶۸.
  9. جواهرالکلام، ج۶، ص۳۵۵-۳۶۱.
  10. جواهرالکلام، ج۶، ص۲۰۲.
  11. مستند الشیعة، ج۱۵، ص۹۹-۱۰۱.
  12. جواهر الکلام، ج۳۶، ص۱۹۶-۱۹۷.
  13. جواهر الکلام ج۲۲، ص۱۳۶.
  14. مسالک الأفهام، ج۳، ص۱۳۵.
  15. نهایة الإحکام ج۲، ص۴۶۲.
  16. الروضة البهیة ج۳، ص۲۰۹.
  17. الوسیلة، ص۲۴۸.
  18. کتاب السرائر، ج۲، ص۲۲۰.
  19. مختلف الشیعة، ج۵، ص۱۲.
  20. الدروس الشرعیة، ج۳، ص۱۶۸.
  21. مسالک الأفهام، ج۳، ص۱۳۵.
  22. جواهرالکلام، ج۲۲، ص۱۳۷.
  23. المقنعة، ص۵۸۹.
  24. النهایة، ص۳۶۴.
  25. شرائع الإسلام، ج۲، ص۲۶۵.
  26. الخلاف، ج۳، ص۱۸۳.
  27. المبسوط، ج۲، ص۱۶۶.
  28. تحریر الأحکام، ج۲، ص۲۵۸.
  29. کتاب السرائر، ج۲، ص۲۱۵.
  30. مسالک الأفهام، ج۳، ص۱۳۵.
  31. جواهرالکلام، ج۴۳، ص۱۲۹.
  32. جواهرالکلام، ج۴۲، ص۴۲.
  33. جواهرالکلام، ج۴۳، ص۱۳۴.
  34. مفاتیح الشرائع، ج۲، ص۱۶۰.
  35. النهایة، ص۷۸۰.
  36. المقنعة، ص۷۶۹.
  37. منتهی المطلب (ق)، ج۲، ص۱۰۰۹.
  38. مختلف الشیعة، ج۹، ص۴۲۳-۴۲۴.
  39. مجمع الفائدة، ج۱۴، ص۳۵۰.
  40. جواهر الکلام، ج۴۳، ص۳۹۸.
  41. جواهر الکلام، ج۴۳، ص۳۹۳-۳۹۷.
  42. مبانی تکملة المنهاج، ج۲، ص۴۲۸-۴۳۱.
  43. جواهر الکلام، ج۴۳، ص۳۹۷.
  44. جواهر الکلام، ج۴۳، ص۳۹۸-۳۹۹.
  45. جواهر الکلام، ج۱، ص۲۳۳.
  46. جواهر الکلام، ج۱، ص۲۵۴.
  47. العروة الوثقی، ج۲، ص۴۰۰.
  48. جواهر الکلام، ج۲۰، ص۲۸۹.
  49. جواهر الکلام، ج۲۸، ص۱۸.
  50. جواهر الکلام، ج۲۸، ص۳۱۶.
  51. جواهر الکلام، ج۵، ص۳۶۸-۳۶۹.
  52. جواهر الکلام، ج۳۸، ص۲۵۴.
منبع: سایت ویکی فقه - تاریخ برداشت: 95/10/07
بازگشت به خرید و فروش سگ